نغمه هاي شاعر؛ چالش هایي در شور و شعر و شعور

«اجرای نمایشنامه فقط يک دقيقه در لندن» Only One Minute a play in September in London

2011-08-08T18:33:00.000-07:00

«اجرای نمایشنامه فقط يک دقيقه در لندن»

بازيگران :سوسن فرخ نيا،فرشيدآريان،داريوش رضوانى

Only One Minute

A play by Dariuosh Rezvani

in September in London

Performance with

Sousan Farokhnia

Farshid Ariyan

Darioush Rezvani

نمايش كمدى فقط يك دقيقه

نويسنده وكارگردان: داريوش رضوانى

دستيار كارگردان: رضا سلمان پور

بازيگران:سوسن فرخ نيا،فرشيداريان،داريوش رضوانى

بهاى بليط ٢٠

پوند+وى آى پ

براى اطلاعات بيشتر و رزرو جا با شماره تلفن هاى زير تماس بگيريد:

07938711788

07580200600

شنبه٣سپتامبر٢٠١١،ساعت٧:٣٠ بعدازظهر

Polish Centre

238-246 King Street

Hammersmith, London W6 0R

عوايد اين نمايش صرف مدرسه سازى در ايران خواهد .

«اجرای نمایشنامه سنگسار در لندن» STONING A reading of Ghazi Rabihavi’s play

2011-03-09T08:24:00.000-08:00

در حاشیه سمینار یک قانون برای همه

وبزرگداشت روز جهانی زن هشت مارس

STONING A reading of Ghazi Rabihavi’s play

Performed by Farshid Ariyan

Saturday, 12 March 2011 at 5pm University of London Union

«اجرای نمایشنامه سنگسار در لندن»

گفت و گو با فرشید آریان

فرشيد آريان برای رادیو کوچه http://radiokoocheh.com/article/93525

سمیناری یک‌روزه با عنوان «یک قانون برای همه» روز شنبه، دوازدهم مارس 2011 در لندن برگزار می‌شود.

موضوع این سمینار تبعیض و عدم برابری اجرای قانون برای تمامی آحاد بشر است و توسط کمپین های فعال در این زمینه برپا می شود. بخشی از این سمینار نیز بر موضوع زنان تمرکز دارد.

یکی از برنامه‌های این سمینار اجرای نمایشنامه‌ای با عنوان «سنگسار» به زبان انگلیسی است که توسط گروهی از هنرمندان ایرانی و عير ايرانی مقیم لندن رو خوانی می‌شود.

این نمایشنامه ها که پیش از این نیز به مدت یک هفته بر روی صحنه رفته است، «قاضی ربیحاوی» نویسندگی و کارگردانی گرده است. از ربیحاوی در ایران مجموعه داستان «ازین مکان» و رمان «گیسو» و در لندن از او مجموعه داستان «چهار فصل ایرانی» و رمان «لبخند مریم» منتشر شده است.

بازيگران: انوشکا پرييرا، فرشيد آريان، مهران کريمی، ويکتوريا مولدوون

در دسامبر گذشته نمایشنامه‌ای با عنوان «قانون مذکر» به زبان انگلیسی به نویسندگی و کارگردانی ، «قاضی ربیحاوی» و توسط همين گروه از هنرمندان مقیم لندن رو خوانی ‌شد که با استقبال زيادی روبرو شد..

با فرشید آریان، کارشناس حقوقی،شاعر ،نویسنده و بازيگر (اين نمايش) مقیم لندن همراه می‌شویم تا توضیحاتی بیشتر در باره این سمینار، اجرای نمایش و حقوق زنان بشنویم.

برای کسب اطلاعات بیش‌تر این‌جا کلیک کنید

http://www.onelawforall.org.uk/12-march-2010-international-conference-on-women%E2%80%99s-rights-sharia-law-and-secularism-london/

STONING A reading of Ghazi Rabihavi’s play

Saturday, 12 March 2011 at 5pm University of London Union

12 March 2011, 10.00-19.00 hours, University of London Union, The Venue, Malet Street, London WC1E –

The one day conference to mark International Women’s Day will discuss the adverse impact of religious laws on the status of women

STONING

A reading of Ghazi Rabihavi’s play

At the International Conference

for Women’s Rights, Sharia law and

Secularism, London.

Performers: Anushka Pereira

Farshid Ariyan

Ghazi Rabihavi

Mehran Karim

Victoria Muldoon

Saturday, 12 March 2011 at 5pm

University of London Union

Malet Street, London, WC1E 7HY

For more information click the link;

http://www.onelawforall.org.uk/12-march-2010-international-conference-on-women%E2%80%99s-rights-sharia-law-and-secularism-london/

«اجرای نمایش قانون مذکر در لندن»

2010-12-23T08:54:00.000-08:00

سمیناری یک‌روزه با عنوان «یک قانون برای همه» روز شنبه، یازدهم دسامبر 2010 در لندن برگزار می‌شود.

یکی از برنامه‌های این سمینار اجرای نمایشنامه‌ای با عنوان «قانون مذکر» به زبان انگلیسی است که توسط گروهی از هنرمندان ایرانی مقیم لندن رو خوانی می‌شود।

با فرشید آریان، کارشناس حقوقی و نویسنده مقیم لندن همراه می‌شویم تا توضیحاتی بیشتر در باره این سمینار، اجرای نمایش و حقوق زنان بشنویم:

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

دانلود فایل صوتی

http://radiokoocheh.com/article/75274

دلتنگی

2010-12-06T15:47:00.000-08:00

دلتنگی

کجایی لاله ام خرم بهار من

نگاهت با نگاهم در تلاقی نیست........... نمی بینم نگاهت را

تو هرجا با منی اما

فروزان اختر سوسوزن تابان بسوی من نمی تابد

بسوی من نمی تابی

نمی بینم ترا جانم اگر چه می درخشی بی فتور برمن

اگرچه نور تو جانم ، تبه کرده قرار من

کجایی نازنین جانم تو ای خرم بهار من

نمی باری تو گل برمن ، نمی گیری تو جان از من

بهارک فصل خوب من بگیر از من تو جان من

ببر با خود ترا با من

و من چندیست به زندانم ، در این معراج حیرانم

نگاهم کن...... هلاکم کن..... دوباره هم شکارم کن

و حافظ گفت : " چه خوش صید دلم کردی، بنازم چشم مستت را

که کس مرغان وحشی را از این خوشتر نمیگیرد"

بهارک فصل خوب من تو ای فصل حیات من هزاران لاله بر دامن

نمی باری شکوفه هر زمان بر من

نمی بویم از این مشک و از این دامن

هلاکت به از این بودن

درشتی به که بشنیدن

حقارت به که جان بردن

بدون عشق خندیدن

تو هر جا با منی اما

فروزان اخگر سوسوزن جانگیر.......... بسوی من نمی تابد

بسوی من نمی تابی

گل سوسن گل نرگس

شما هم اینچنین بر عشق خندیدید؟

شما هم اینچنین رسوا شده، این ره نوردیدید؟

درون باغ رقصیدید؟ بهارک را پرستیدید؟

بهارک بر شما هم خنده کردستی

نگاهش برده جانها بر گرفتستی

ایا ما هم به پنج و شش شکوفا می ببایستی

چو گل زار دی ، رفته به درگاه می ببایستی

نگفتم من هلاکت به ز این بودن

نگفتم بی نگاهش می توان مردن

نگفتم من که بهتر می شود گفتن

که مفلوک نگاهش می توان بودن و هم مردن

به هر سو من هلاکم من ، بتاب بر من

بتابی یا نتابی هم هلاکم من ، بتاب بر من

گلایه کم بباید کرد خرابم من ، بتاب بر من

نفوذی به بباید کرد، مذابم من ، بتاب بر من

هم امروز در سحر در خواب می دیدم

زمستان نیست ، بهاران آمدستی باز

و این معشوق بدنبالش هراسان آمدستی باز

شهابی پر فروغ بر دست می گوید

بر افروزش خرامان کآمدستی باز

بسوزانش ، بهاران کامدستی باز

لندن 2002/12/21 فردای شب یلدا

«داشتن پوشش، توصیه یا اجبار؟» سخنی با فرشید آریان

2010-08-14T02:46:00.000-07:00

«داشتن پوشش، توصیه یا اجبار؟» سخنی با فرشید آریان

پرسه – در ادامه مباحث مربوط به حجاب

۱۳۸۹تیر ۲۱ سیمین/ رادیو کوچه

این روزهای اخیر یکی از خبرهایی که برای خیلی‌ها جالب توجه بود خبر کنترل آرایشگاه‌ها در ایران در ادامه فعالیت های طرح عفاف و حجاب بود.
روز بیستم تیر در ایران روز «عفاف و حجاب» نام‌گذاری شده و به این مناسبت وزارت ارشاد برنامه‌ای تهیه کرده که هدف آن پیش‌گیری از مدل های غربی و شرقی و ابلاغ موی ایرانی است و این برنامه به عنوان «نقشه راه» در همایش روز عفاف و حجاب ارائه می شود.
هدف از برگزاری این همایش نیز آن‌طور که در اطلاعیه ستاد برگزاری جشنواره آمده، این است که بستر مناسب در جهت رعایت عفاف و حجاب در جامعه ایجاد شود و جلوی تروج مدل‌های غربی مو گرفته شود.
در برنامه امروز پرسه باز هم به سراغ موضوع حجاب رفتم و این بار از نگاه یک نویسنده، جامعه شناس و پژوهش‌گر تاریخی، که به اختصار تاریخچه‌ای از این پدیده را که از دیرباز در طول تاریخ جامعه‌ها و دین‌ها وجود داشته و در حال حاضر نقش یک چماق را در جامعه اسلامی ایران بازی می‌کند، بازگو می کند
.

http://radiokoocheh.com/article/44635

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

دانلود فایل صوتی صدای فرشید آریان

«فرشید آریان» با اشاره به این که در اساس «حجاب» که به معنای پرده است کلمه درستی برای پوشش نیست و از دیرباز به آن «ستر» گفته می‌شده تاکید دارد که «پوشش» برای زنان حتا مردان در دوران‌های مختلف تاریخی وجود داشته: زمانی برای انجام عبادت و زمانی برای نشان دادن رده برتر اجتماعی.
«از دیدگاه باستان‌شناسی پیدایش حجاب به دوران پیش از مذاهب باز می‌گردد، بنابراین مذهب را نمی‌توان عامل پیدایش حجاب دانست. برپایه‌ی متون تاریخی در بیش‌تر تمدن‌ها و ادیان جهان، در میان زنان حجاب معمول بوده‌است. هرچند فراز و نشیب زیادی داشته‌است و گاه به میل حاکمان وقت، بیش‌تر یا کم‌تر شده‌است وگاه مستمسکی برای هژمونی بر جامعه ولی هرگز به طور کامل از میان نرفته‌است.»

یونان باستان

او می‌گوید که در یونان باستان زنان پس ازاردواج باید خود را می پوشاندند و گفته می شود حتا پیرایه‌هایی که بر شانه و بدن «آرتیمیس» الهه‌ی عفت قرار گرفته نشانه‌ای از پوشش بوده چراکه او به عنوان الگویی برای زنان و دختران جوان مطرح بوده‌است।
«در دوره‌های گذشته زنان یونانی، صورت و اندامشان را تا روی پا می‌پوشاندند. این پوشش در جزایر کورس وامرجوس و دیگر جزایر ساخته می‌شد. زنان شهر «ثیب» حجاب ویژه‌ای داشته‌اند که حتی صورتشان را نیز با پارچه می‌پوشاندند. این پوشش صورت دارای دو منفذ بوده‌است تا قادر به دیدن باشند. دختران در «اسپارته» تا پیش از ازدواج آزاد بودند، ولی بعد از ازدواج باید خود را از چشم مردان می‌پوشاندند. از نقش‌های به جا مانده می‌توان دریافت که زنان سرشان را می‌پوشانده‌اند و صورت‌هایشان باز بوده‌است هرچند در بازار صورتشان را نیز می‌پوشانده‌اند. در نوشته‌های یونانیان از پوشش زنان بسیار یاد شده‌است. «آرتمیس»، الهه عفت بوده و بهترین الگو برای دختران جوان به شمار می‌رفته‌است.
در یونان باستان زنان فقط درصورتی می‌توانستند به دیدار خویشان ودوستان خود بروند و در تماشاخانه‌ها و جشن‌های مذهبی حضور یابند که کاملن در حجاب باشند. یکی ازفلاسفه یونان باستان، درباره شدت پوشش زن، چنین نقل کرده‌است: «نام یک زن پاک دامن را نیز چون شخص او باید درخانه پنهان داشت.»

ایران باستان

ویل دورانت معتقد است نقش پوشش و حجاب زنان در ایران باستان چنان برجسته‌است که می‌توان ایران را منشاء اصلی پراکندن حجاب در جهان دانست. دایره‌المعارف لاروس نیز به وجود حجاب زنان در ایران باستان اشاره می‌کند. در تفسیر اثنی عشری چنین آمده‌است: «تاریخ نشان میدهد که حجاب در فرس(فارس) قدیم وجود داشته‌است.»
حجاب در میان زنان ایرانی از زمان آریاییان و در آیین زرتشت وجود داشته‌است. در دوران مادها، هخامنشیان، اشکانیان، ساسانیان و پس از اسلام نیز این پوشش ادامه یافت.در ایران باستان و در میان قوم یهود و احتمالن در هند حجاب وجود داشته و از آن‌چه در قانون اسلام آمده سختتر بوده است، اما در جاهلیت عرب حجاب وجود نداشته است و به وسیله اسلام در عرب پیدا شده است.

حجاب در قرآن

وی با اشاره به این که ۵ سال پس از ظهور اسلام، خداوند توصیه می‌کند به پیامبر که به زنان و دخترانش هم چنین به زنان مومنه بگوید که زیورها و بخش‌هایی از سر و بدن خود را بپوشانند تا مشخص باشند که از خانواده پیامبرند، مومن هستند و مورد آزار قرار نگیرند، اکید دارد که این توصیه بیشتر جنبه امر بمعروف داشته نه اجبار و در جامعه زنان با شکل‌های دیگری نیز حضور داشتند.
«مسئله حجاب در دو سوره از سوره‌های قرآن مطرح شده است. ابتدا این نکته به طور اجمال در سوره احزاب آیه ۵۹ مطرح شده، و سپس با تفصیل بیشتر در سوره نور آمده است:
و به زنان با ایمان بگو دیدگان خود را [از هر نامحرمی] فرو بندند و پاکدامنی ورزند و زیورهای خود را آشکار نگردانند مگر آن چه طبعاً از آن پیداست، و باید روسری خود را بر گردن خویش [فرو] اندازند و زیورهایشان را جز برای شوهرانشان یا پدرانشان یا پدران شوهرانشان یا پسرانشان یا پسران شوهرانشان یا برادرانشان یا پسران برادرانشان یا پسران خواهرانشان یا زنان [همکیش] خود یا کنیزانشان یا خدمت کاران مرد که [از زن ]بی نیازند یا کودکانی که بر عورت های زنان وقوف حاصل نکرده اند آشکار نکنند و پاهای خود را [به گونه ای به زمین ]نکوبند تا آنچه از زینت شان نهفته می دارند معلوم گردد. ای مؤمنان!همگی [از مرد و زن ]به درگاه خدا توبه کنید امید که رستگار شوید. و بر زنان از کار افتاده ای که [دیگر ]امید زناشویی ندارند گناهی نیست که پوشش خود را کنار نهند [به شرطی که] زینتی را آشکار نکنند، و عفت ورزیدن برای آن ها بهتر است و خدا شنوای داناست.
گزارش‌های تاریخی حاکی از آن است که مسلمانان بعد از نزول این آیات، رویه متفاوتی را پیش گرفتند و با شنیدن این آیات به ضرورت ایجاد تغییرات و دگرگونی‌هایی در چگونگی پوشش زنان پی بردند و به همین دلیل بعد از نزول این آیات، زنان با پوشش‌های متفاوتی در اجتماع حاضر می شدند.»
او اشاره می‌کند: «از آنچه گذشت معلوم می‌شود که برداشت مردم از این آیات، ضرورت تجدید نظر در چگونگی حضور زنان در اجتماع و بوده است. فقها و مفسران نیز مفاد این آیات را وجوب پوشش خاص برای زنان در برابر مردان نامحرم قرار دادند. سوره احزاب و نور که هردو از سوره های مدنی قرآن هستند. تاریخ نزول احزاب که متعرض حوادث سال پنجم هجری است.»
پس از این دوره آقای آریان به دوران صفوی و سپس به قاجار اشاره دارد که ناصرالدین شاه در سفر فرنگ تحت تاثیر لباس‌های آن دیار قرار می‌گیرد و پوشیدن لباس‌های کوتاه‌تر و مدگرایی را در حرمسرای خود متداول می‌کند.
در این دوران برخی افراد نیز در محافل بدون داشتن پوشش ظاهر شده‌اند هم‌چون زرین تاج برغانی قزوینی ، معروف به «قره‌العین یا طاهره» که در مجلسی به نشانه‌ی نوعی اعتراض، بی‌پوشش ظاهر شد و سخنرانی کرد.
پس از این دوران نیز رضا شاه پهلوی، به تبعیت از آتاتورک، کشف حجاب اعلام کرد که به گفته آریان، برخی با این برداشتن حجاب با زور نیز مخالف بودند. به عبارتی گذاردن آن بازور و برداشتن آن با زور هر دو امری غیرمنطقی به نظر می‌رسد.
و ماجرا ادمه می‌یابد تا زمان محمدرضا شاه پهلوی که جامعه ظاهری مدرن به خود گرفته و پوشش مردم به تبعیت از غرب تغییر می کند در عین حال که آزادی انتخاب پوشش وجود داشته و هرکس مختار است با پوشش یا بدون پوشش در جامعه ظاهر شود.
و پس از انقلاب سال ۱۳۵۷، که داشتن پوشش (روسری) اجباری می‌شود و زنان به دلایل مختلف مجبور به تبعیت از این قانون می‌شوند.
تا پرسه ای دیگر

بخشهای ذکر نشده در مقاله یا مصاحبه رادیوی

حجاب در جهان،

به دوران پیش از تاریخ باز می‌گردد. از دیدگاه باستان‌شناسی پیدایش حجاب به دوران پیش از مذاهب باز می‌گردد، بنابراین مذهب را نمی‌توان عامل پیدایش حجاب دانست. برپایهٔ متون تاریخی در بیش‌تر تمدن‌ها و ادیان جهان، در میان زنان حجاب معمول بوده‌است. هرچند فراز و نشیب زیادی داشته‌است و گاه به میل حاکمان وقت، بیش‌تر یا کم‌تر شده‌است وگاه مستمسکی برای هژمونی بر جامعه ولی هرگز به طور کامل از میان نرفته‌است.
یونانیان
در دوره‌های گذشته زنان یونانی، صورت و اندامشان را تا روی پا می‌پوشاندند. این پوشش در جزایر کورس وامرجوس و دیگر جزایر ساخته می‌شد. زنان شهر «ثیب» حجاب ویژه‌ای داشته‌اند که حتی صورتشان را نیز با پارچه می‌پوشاندند. این پوشش صورت دارای دو منفذ بوده‌است تا قادر به دیدن باشند. دختران در «اسپارته» تا پیش از ازدواج آزاد بودند، ولی بعد از ازدواج باید خود را از چشم مردان می‌پوشاندند. از نقش‌های به جا مانده می‌توان دریافت که زنان سرشان را می‌پوشانده‌اند و صورت‌هایشان باز بوده‌است هرچند در بازار صورتشان را نیز می‌پوشانده‌اند. در نوشته‌های یونانیان از پوشش زنان بسیار یاد شده‌است. «آرتمیس»، الهه عفت بوده و بهترین الگو برای دختران جوان به شمار می‌رفته‌است.
در یونان باستان زنان فقط درصورتی می‌توانستند به دیدار خویشان ودوستان خود بروند و در تماشاخانه‌ها و جشن‌های مذهبی حضور یابند که کاملا در حجاب باشند. یکی ازفلاسفه یونان باستان، درباره شدت پوشش زن، چنین نقل کرده‌است: «نام یک زن پاک دامن را نیز چون شخص او باید درخانه پنهان داشت.»
ایرانیان

حجاب در ایران باستان
ویل دورانت معتقد است نقش پوشش و حجاب زنان در ایران باستان چنان برجسته‌است که می‌توان ایران را منشاء اصلی پراکندن حجاب در جهان دانست. دایره‌المعارف لاروس نیز به وجود حجاب زنان در ایران باستان اشاره می‌کند. در تفسیر اثنی عشری چنین آمده‌است: «تاریخ نشان میدهد که حجاب در فرس(فارس) قدیم وجود داشته‌است.» حجاب در میان زنان ایرانی از زمان آریاییان و در آیین زرتشت وجود داشته‌است. در دوران مادها، هخامنشیان، اشکانیان، ساسانیان و پس از اسلام نیز این پوشش ادامه یافت.در ايران باستان و در ميان قوم يهود و احتمالا در هند حجاب وجود داشته و از آنچه در قانون اسلام آمده سختتر بوده است، اما در جاهليت عرب حجاب وجود نداشته است و به وسيله اسلام در عرب پيدا شده است.
ارتباط عرب با ايران
ويل دورانت می گوید دو نکته قابل توجه است یک اینكه حجاب به وسيله ايرانيان پس از مسلمانان شدنشان در ميان مسلمانان رواج يافت و هم اینکه كه ترك همخوابگى با زن حائض، در حجاب زنان مسلمان و لااقل در گوشهگيرى آنان مؤثر بوده است.
"ارتباط عرب با ايران از موجبات رواج حجاب و لواط در قلمرو اسلام بود. عربان از دلفريبى زن بيم داشتند و پيوسته دلباخته آن بودند و نفوذ طبيعى وى را با ترديد معمولى مردان درباره عفاف و فضيلت زن تلافى مىكردند.عمر به قوم خود مىگفت: با زنان مشورت كنند و خلاف راى ايشان رفتار كنند.ولى به قرن اول هجرى مسلمانان زن را در حجاب نكرده بودند، مردان و زنان با يكديگر ملاقات مىكردند و در كوچهها پهلو به پهلوى مىرفتند و در مسجد با هم نماز مىكردند. حجاب و خواجهدارى در ايام وليد دوم (126- 127 هجرى) معمول شد. گوشهگيرى زنان از آنجا پديد آمد كه در ايام حيض و نفاس بر مردان حرام بودند. البته مقام زن در ایران باستان نیز بهیج وجه با مقام این بخش بزرگ اجتماعی بعد از شکست ایرانیان و استلای کامل اعراب مخصوصا در زمان بی امیه و بی عباس تغییر کامل اجتماعی در ایران پیش آمد که مقام زن یکی از آنها بود.
ويل دورانت در صفحه 111کتاب خود دوباره مىگويد: پيامبر از پوشيدن جامه گشاد نهى كرده بود، اما بعضى عربان اين دستور را نديده مىگرفتند.همه طبقات زيورهايى داشتند.زنان پيكر خود را به نيم تنه و كمربند براق و جامه گشاد و رنگارنگ مىكردند.غالبا خود را به جواهر و گل مىآراستند.پس از سال97 هجرى چهره خويش را از زير چشم به نقاب مىپوشيدند.از آن پس اين عادت همچنان رواج بود.» ويل دورانت در جلد 10 تاريخ تمدن صفحه233 راجع به ايرانيان باستان می گوید: داشتن متعه بلا مانع بود.اين متعهها مانند معشوقههاى يونانى آزاد بودند كه در ميان مردم ظاهر و در ضيافت مردان حاضر شوند، اما زنان قانونى معمولا در اندرون خانه نگهدارى مىشدند.اين رسم ديرين ايرانى به اسلام منتقل شد.» ويل دورانت طورى سخن مىگويد كه گويى در زمان پيغمبر كوچكترين دستورى درباره پوشيدگى زن وجود نداشته است و پيغمبر فقط از پوشيدن جامه گشاد نهى كرده بوده است!و زنان مسلمان تا اواخر قرن اول و اوايل قرن دوم هجرى با بىحجابى كامل رفت و آمد مىكردهاند. و حال آنكه قطعا چنين نيست.
بدون شك زن جاهليت همچنان بوده كه ويل دورانت توصيف مىكند ولى اسلام در اين جهت تحولى به وجود آورد.
عايشه همواره زنان انصار را اينچنين ستايش میکرد: « " مرحبا به زنان انصار.همينكه آيات سوره نور نازل شد يك نفر از آنان ديده نشد كه مانند سابق بيرون بيابد.سر خود را با روسريهاى مشكى مىپوشيدند.گويى كلاغ روى سرشان نشسته است"».
ام سلمه نقل مىكند: " پس از آنكه آيه سوره احزاب يدنين عليهن من جلابيبهن نازل شد زنان انصار چنين كردند.» «كنت گوبينو» در كتاب سه سال در ايران نيز معتقد است كه حجاب شديد دوره ساسانى، در دوره اسلام در ميان ايرانيان باقى ماند.او معتقد است كه آنچه در ايران ساسانى بوده است تنها پوشيدگى زن نبوده استبلكه مخفى نگه داشتن زن بوده است. مدعى است كه خودسرى موبدان و شاهزادگان آن دوره به قدرى بود كه اگر كسى زن خوشگلى در خانه داشت نمىگذاشت كسى از وجودش آگاه گردد و حتى الامكان او را پنهان مىكرد زيرا اگر معلوم مىشد كه چنين خانم خوشگلى در خانهاش هست ديگر مالك او و احيانا مالك جان خودش هم نبود". با توجه داشتاز آعاز مخصوصا در انتهای دوران ساسانی موبدان دین زرتشت همچون روحانیون بعدی در دوره اسلامی آیین انسانی و خرد ورزانه مزدیسنا (زرتشتیت) را به سود دودمان حاكم و اشراف فئودال و به زبان مردم روستا و زحمتكشان شهرى ، تغييرداده و آداب و رسوم آن تعميم داده بودند. البته این بهمراه قتل عام مغ های روشن فکر زرتشتی چون مزدک ها صورت گرفت. در نتیجه برابری زن نیز در اوخر دوران ساسانی همچون طبقات اجتماعی مورد تغییر و بدست روحانیون زرتشتی به ارتجاع کشیده شد. یکی از اساسی ترین علل شکست یک امپراطوری در مقابل مشتی چادر نشین نیز همین مورد بود و چند قرن پیش از آن ممکن نبود.
جواهر لعل نهرو» نخست وزير فقيد هند نيز معتقد است كه حجاب از ملل غير مسلمان روم و ايران به جهان اسلام وارد شد.در كتاب نگاهى به تاريخ جهان جلد اول صفحه 328 ضمن ستايش از تمدن اسلامى به تغييراتى كه بعدها پيدا شد اشاره مىكند و از آن جمله مىگويد:

«"يك تغيير بزرگ و تاسفآور نيز تدريجا روى نمود و آن در وضع زنان بود.در ميان زنان عرب رسم حجاب و پرده وجود نداشت.زنان عرب جدا از مردان و پنهان از ايشان زندگى نمىكردند بلكه در اماكن عمومى حضور مىيافتند، به مسجدها و مجالس وعظ و خطابه مىرفتند و حتى خودشان به وعظ و خطابه مىپرداختند.اما عربها نيز بر اثر موفقيتها تدريجا بيش از پيش رسمى را كه در دو امپراطورى مجاورشان يعنى امپراطورى روم شرقى و امپراطورى ايران وجود داشت اقتباس كردند.عربها امپراطورى روم را شكست دادند و به امپراطورى ايران پايان بخشيدند.اما خودشان هم گرفتار عادات و آداب ناپسند اين امپراطوريها گشتند.به قرارى كه نقل شده است مخصوصا بر اثر نفوذ امپراطورى قسطنطنيه و ايران بود كه رسم جدايى زنان از مردان و پرده نشينى ايشان در ميان عربها رواج پيدا كرد.تدريجا سيستم «حرم» آغاز گرديد و مردها و زنها از هم جدا گشتند." سخن درستى نيست.فقط بعدها بر اثر معاشرت اعراب مسلمان با تازه مسلمانان غير عرب، حجاب از آنچه در زمان پیامبر اسلام وجود داشتشديدتر شد نه اينكه اسلام اساسا به پوشش زن هيچ عنايتى نداشته است.

از سخنان نهرو برمىآيد كه روميان نيز (شايد تحت تاثير قوم يهود) حجاب داشتهاند و رسم حرمسرادارى نيز از روم و ايران به دربار خلفاى اسلامى راه يافت. اين نكته را ديگران نيز تاييد كردهاند.

در هند نيز حجاب سخت و شديدى حكمفرما بوده است ولى درست روشن نيست كه قبل از نفوذ اسلام در هند وجود داشته است و يا بعدها پس از نفوذ اسلام در هند رواج يافته است و هندوان غير مسلمان تحت تاثير مسلمانان و مخصوصا مسلمانان ايرانى حجاب زن را پذيرفتهاند.آنچه مسلم است اين است كه حجاب هندى نيز نظير حجاب ايران باستان سخت و شديد بوده است.از گفتار ويل دورانت در جلد دوم تاريخ تمدن برمىآيد كه حجاب هندى به وسيله ايرانيان مسلمان در هند رواج يافته است. به عقيده نهرو حجاب هند به واسطه مسلمانان به هند آمده است.

راسل در زناشويى و اخلاق صفحه 135 مىگويد: به هر حال آنچه مسلم است اين است كه قبل از اسلام حجاب در جهان وجود داشته است و اسلام مبتكر آن نيست، اما اينكه حدود حجاب اسلامى با حجابى كه در ملل باستانى بود يكى استيا نه، و ديگر اينكه علت و فلسفهاى كه از نظر اسلام حجاب را لازم مىسازد همان علت و فلسفه است كه در جاهاى ديگر جهان منشا پديد آمدن حجاب شده استيا نه جای سوال دارد/
آیت الله مطهري بعد از تخطئه اين ادعا كه حجاب از ايران يا جاي ديگري به اسلام وارد شده باشد می گويد:" بعدها بر اثر معاشرت اعراب مسلمان با تازه مسلمانان غير عرب، حجاب از آن چه در زمان پیامبر وجود داشت شديدتر شد نه اين كه اسلام اساساً به پوشش زن هيچ عنايتي نداشته است. البته برخي سخت گيرهاي از جانب خليفه دوم كه در برخي موارد با عكس العمل برخي زنان رسول خدا رو به رو شده است. بعيد نيست كه سخنان ويل دورانت و جواهر لعل نهرو ـ در ابتداي نوشته نقل شد ـ صرفاً ناظر به پرده نشيني زنان باشد و به ستر و پوشش آنان عنايتي نداشته اند.

حجاب در قرآن
حجاب در دو سوره از سوره هاي قرآن مطرح شده است. ابتدا اين نكته به اندکی در سوره احزاب آيه 59 مطرح شده، و سپس با تفصيل بيشتر در سوره نور آمده است:
و َقُل لِّلْمُؤْمِنَاتِ يغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ وَيحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَلَا يبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَلْيضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَي جُيوبِهِنَّ وَلَا يبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا لِبُعُولَتِهِنَّ أَوْ آبَائِهِنَّ أَوْ آبَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ أَبْنَائِهِنَّ أَوْ أَبْنَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي أَخَوَاتِهِنَّ أَوْ نِسَائِهِنَّ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيمَانُهُنَّ أَوِ التَّابِعِينَ غَيرِ أُوْلِي الْإِرْبَةِ مِنَ الرِّجَالِ أَوِ الطِّفْلِ الَّذِينَ لَمْ يظْهَرُوا عَلَي عَوْرَاتِ النِّسَاء وَلَا يضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِيعْلَمَ مَا يخْفِينَ مِن زِينَتِهِنَّ وَتُوبُوا إِلَي اللَّهِ جَمِيعًا أَيهَا الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ; و به زنان با ايمان بگو ديدگان خود را [از هر نامحرمي] فرو بندند و پاكدامني ورزند و زيورهاي خود را آشكار نگردانند مگر آن چه طبعاً از آن پيداست، و بايد روسري خود را بر گردن خويش [فرو] اندازند و زيورهايشان را جز براي شوهرانشان يا پدرانشان يا پدران شوهرانشان يا پسرانشان يا پسران شوهرانشان يا برادرانشان يا پسران برادرانشان يا پسران خواهرانشان يا زنان [همكيش] خود يا كنيزانشان يا خدمت كاران مرد كه [از زن ]بي نيازند يا كودكاني كه بر عورت هاي زنان وقوف حاصل نكرده اند آشكار نكنند و پاهاي خود را [به گونه اي به زمين ]نكوبند تا آنچه از زينت شان نهفته مي دارند معلوم گردد. اي مؤمنان!همگي [از مرد و زن ]به درگاه خدا توبه كنيد اميد كه رستگار شويد. وَ الْقَوَاعِدُ مِنَ النِّسَاء اللَّاتِي لَا يرْجُونَ نِكَاحًا فَلَيسَ عَلَيهِنَّ جُنَاحٌ أَن يضَعْنَ ثِيابَهُنَّ غَيرَ مُتَبَرِّجَات بِزِينَة وَ أَن يسْتَعْفِفْنَ خَيرٌ لَّهُنَّ وَ اللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ; و بر زنان از كار افتاده اي كه [ديگر ]اميد زناشويي ندارند گناهي نيست كه پوشش خود را كنار نهند [به شرطي كه] زينتي را آشكار نكنند، و عفت ورزيدن براي آن ها بهتر است و خدا شنواي داناست.
گزارش هاي تاريخي حاكي از آن است كه مسلمانان بعد از نزول اين آيات، رويه متفاوتي را پيش گرفتند و با شنيدن اين آيات به ضرورت ايجاد تغييرات و دگرگوني هايي در چگونگي پوشش زنان پي بردند و به همين دليل بعد از نزول اين آيات، زنان با پوشش هاي متفاوتي در اجتماع حاضر مي شدند. مثلا طبري (244ـ310 ق) در تفسير خود آورده است: عن عائشه زوج النبي انّها قالت يرحم الله النساء المهاجرات الاول لما انزل الله«وليضربنّ بخمرهنّ...» شققن اكثف مروطهن فاختمرن به; رحمت خدا بر زنان مهاجر پيشگام باد كه هنگامي كه خداوند فرمان حجاب را نازل فرمود، ضخيم ترين پوشش هاي پشمين خود را برش داده و با آن سر و گردن خود را پوشاندند.
سيوطي (849ـ911 ق) نيز به سند خود از ام سلمه نقل مي كند كه بعد از نزول آيه «يدنين عليهن من جلابيبهن» زنان انصار از منازلشان با پوشش هاي مشكي خارج مي شدند به گونه اي كه به نظر مي رسيد بر سر ايشان كلاغي نشسته است. به گفته سيوطي اين گزارش ذيل آيه «وليضربن بخمرهن» از سوره نور نيز در جوامع روايي متعددي نقل شده است.25 در كلام ديگري آمده است كه نزد عايشه از برتري زنان قريش سخن به ميان آمد. او گفت زنان قريش صاحبان فضيلت اند اما به خدا قسم من در پاي بندي به كتاب خدا و ايمان به قرآن كسي را برتر از زنان انصار نديدم. وقتي آيه «وليضربنّ بخمرهنّ علي جيوبهنّ» نازل شد و مردان اين آيه را در خانه ها بر زنان خود خواندند، بعد از آن هر يك از آن زنان با لباس خود، سر و كناره هاي صورتش را مي پوشاند. آنان وقتي صبح پشت سر رسول خدا به نماز ايستادند سر و گردن خود را پوشانده بودند به گونه اي كه خيال مي كردي بر سر آن ها كلاغ نشسته است.
از آنچه گذشت معلوم مي شود كه برداشت مردم از اين آيات، ضرورت تجديد نظر در چگونگي حضور زنان در اجتماع و بوده است.
فقها و مفسران نيز مفاد اين آيات را وجوب پوشش خاص براي زنان در برابر مردان نامحرم قرار دادند. سوره احزاب و نور که هردو از سوره هاي مدني قرآن هستند. تاريخ نزول احزاب كه متعرض حوادث سال پنجم هجري است و كه سوره نور به طور تقريبي در سال هشتم هجري پيامبر بعد از اين سوره دو سال در قيد حيات بود.
مقام زن در ايران باستان
.اسفند در آيين زرتشت مظهر بردباري و فروتني اهورمزدا است و پنجم اسفند (اسفند روز) جشن زنان. ايرانيان باستان اسفند را سپنتا آرمئيتي مي ناميدند. نگاهي به جايگاه اسفند (اسفندارمذ) در ايران باستان مي تواند سبب گزيدن اسفند روز را براي جشن زنان در ايران باستان توجيه کند يعني انديشه درست پاک. به عبارت ديگر: سرچشمه پاکي و سازگاري و فروتني. زرتشت در گاتاها 18 بار از اسفندارمذ ياد مي کند. اسفندارمذ يکي از هفت فرشته بزرگ آيين مزد یسنا است. زرتشت از او مي خواهد که در روز رستاخيز او و پيروانش را ياري کند تا آمرزيده شوند سپس همچنين از اين فرشته مي خواهد تا به او توش و توان و نهاد راستين دهد. با توجه به نقشي که ايزدبانوهاي مادر و مؤنث در ايران باستان دارند، احترام زرتشت به زن بسيار موجه است. تا کنون هيچ سندي به دست نيامده است که در آن کرامت زن در آيين زرتشت زير سؤال رفته باشد و يا سخن از برتري مرد به زن رفته باشد.در مورد مقام زن در ايران باستان در ايران باستانهمین بس که هميشه مقام زن و مرد برابر و در كنار هم ذكرشده است، حتي گروهي از ايزدان مانند آناهيتا زن هستند و در ميان امشاسپندان ، امرداد و خرداد و سپندارمذ ، كه صفات اهورامزدا است زن ميباشند..
رضا شاه پهلوی و فرمان تاریخی کشف حجاب
رضا شاه پهلوی در 17 دی ماه 1314 کشف حجاب را رسما اعلام کرد و در مراسمی که در جشن پایان تحصیلی دختران در دانش سرای مقدماتی تهران بر گزار شد چنین سخن گفت:

«بی نهایت مسرورم که می بینم خانم ها در نتیجه دانایی و معرفت به وضعیت خود آشنا و به حقوق و مزایای خود پی برده¬اند، همانطور که خانم تربیــت اشاره نمودند، زنهای این کشـــــــور به واسطه خارج بودن از اجتماع نمی توانستند استعــــداد و لیـــاقت ذاتی خود را بــروز دهند بلکه باید بگویم که نمی توانستند حق خود را نسبت به کشور و میهن عزیز خود ادا نمایند و بلاخره خدمات و فداکاری خود را آنطور که شایسته است انجام دهند و حالا می رونـــد علاوه بر امتیـــاز برجستـــه مادری که دارا می باشند از مزایای دیگر اجتماع نیز بهره مند گردند. مــــا نباید از نظر دور بــداریم که نصف جمعیت کشور ما به حساب نمی¬آمد یعنی نصف قوای عامله ی مملکت بیکار بود. هیچوقت احصائیه از زنها برداشته نمی شد مثل اینکه زنها یک افراد دیگری بودند و جزو جمعیت ایران به شمار نمی آمدند، خیلی جای تاسف است که فقط یک مورد ممکن بود احصائیه زنها برداشته شود و آن موقعی بود که وضعیت ارزاق در مضیقه می افتاد و در آن موقع سرشماری می کردند و می خواستند تامین آذوقه نمایند. من میل به تظاهر ندارم و نمی خواهم از اقداماتی که شدهاست اظهار خوشوقتی کنم و نمیخواهم فرقی بین امروز با روزهای دیگر بگذارم ولی شما خانمها باید این روز را یک روز بزرگ بدانید و از فرصت هایی که دارید برای ترقی کشور استفاده کنید. من معتقدم که برای سعادت و ترقی این مملکت باید همه از صمیم قلب کار کنیم. ولی هیچ نباید غفلت نمایند که مملکت محتاج به فعالیت و کار است و باید روز بروز بیشتر و بهتر برای سعادت و نیک بختی مردم قدم برداشته شود. شما خواهران و دختران من، حالا که وارد اجتماع شده¬اید و قدم برای سعادت خود و وطن خود بیرون گذارده اید. بدانید وظیفه¬ی شماست که باید در راه وطن خود کار کنید، شما تربیت کننده¬ی نسل آتیه خواهید بود، انتظارمان از شما خانم های دانشمند این است که در زندگی قانع باشید و کار نمائید و از تجمل و اسراف بپرهیزید.» سعادت آتیه در دست شماست
سخن پایانی
فراموش نکنیم که تاریخ و تحولات اجتماعی را می بایست حداقل صد سال بعد از وقوع برای مقایسه تطبیقی مورد بررسی قرار داد تا کارنامه یک سلسله معین گردد در نتیجه نیم قرن دیگر بهتر و بخوبی میشود دوره قاجار, پهلوی و جمهوری اسلامی را با هم مقایسه کرد و نتیجه گیری کرد که کدام بنسبت زمان و منافع ملی برای ایران مفید تر بوده اند

انزلی

2010-05-11T12:07:00.000-07:00

آتش جانگداز جدائی می سوزاند جان مرا
می گسلد بند بند دانه های رشته وصل و خیال را
و با چشم خویش می بینم چگونه سراب پر اشتیاق خانه دور
درپس بخاری نرم متحرک ناپدید می شود
و باخود می برد جان مرا بدانجائی که دگر نیستم
و شاید فردا هم نخواهم بود
دیر زمانی نیست
که نزدیک است خرابه های تخت جمشید(فرشید) که امروز آباداست
لیک حومه اش ویران است
به زیر امواج خشمگین کاسپین که گاه مهربان است و آرام
و گاه می ستاندجانهای آزاد و خانه های چپری را از مردمان دیار تنگ دستی ، فرو رود
در بامداد افق دیروز که برفراز تخت فرشید از سوئی خاکستری و آبی بود

و ز سوئی دیگر سبز و مه آلود و من گاهی گم می شدم در پس توده های مه و شبنم
قطرات مرطوب و نازکش که در مسیر حرکت برخورد می کرد با پوست صورتم

و می نشست بر گونه ترس و تنهائی
یک عاشق و یا شاعر پیشه ای که به جست و جوی جان کلام در نگاشتن یک شعر

با روح مقدس الهام ملکوتی به فال نشسته بود

گوی نفوذ خنکا و شفافیت شبنم
به افسون نیز چون گل ,می داد فرصت بهره شبنم و نسیم صبا را
شاید من در پس همان توده مه گم شده ام و دقایقی چند دیگر باز خواهم رسید
وشاید دیدگانم منور خواهد گشت
به نوری که از خانه و شفق دریا و از پس هیمه هم به نیمه هویداست
بی شک وقتی باز رسیدم به خانه دریا در میان مه و طوفان و باد
کام خواهم گرفت از جان رطوبت در انزلی
ایکاش مه را پایان خوبی باشد
فرشید آریان.
دسامبر 1993 بیمارستان – استکهلم

kingscollegeLondonSpeech

2009-02-25T21:39:00.000-08:00

KCL STAR
Dear Madam/Sir

KCL STAR would like to invite you to join us to celebrate our annual Action Day, Thursday 26th February. This year we are supporting the campaign ‘Let them Work’. This is a campaign supported by the Refugee Council, TUC and STAR. It is asking that all asylum seekers should receive entitlement to work after six months including those who have been refused asylum.

In support of the campaign we are holding an exhibition by a world renowned photographer, Vehbi Koca. We hope to use his work to attract the attention of our student body and visitors to King’s College London in order to highlight this issue.

This event will be held at

KCL STAR EXHIBITION LET THEM WORK
Boland House Guy's HospitalSt. Thomas' StLondonSE1 9RT

Thursday 26th February
Starting 10am
Ending 4pm

Use this link for a map. http://www.kcl.ac.uk/about/campuses/guys-det.html

We are also holding a second event in the evening of Thursday 26th February. This is a viewing of a DVD by Hulya Ozturk. This focuses on the personal experience of four asylum seekers. In addition at about 6.30pm refugee community advocate and campaigner Farshid Ariyan is giving information and speech about why work permits should be extended to asylum seekers and an overall information about refugee status in the UK and EC. He will be opening a discussion, question and answer among the audience. Afterwards we will ask for the opinions of or any comments from the audience. This should allow you the opportunity to express your opinion on this issue and should be very interesting and challenging to your ideas.

This event will be taking place
The Stamford Street Lecture Theatre
Stamford Street
Waterloo
Starting 5.30pm
Refreshments Provided
Please RSVP to kingscollege.star@googlemail.com with your name and occupation/position.
Hope to see you there

Yours Sincerely
Jacqueline Clarke
KCL STAR President

من اگر گم شده ام

2008-11-14T18:57:00.000-08:00

من اگر گم شده ام
چهرهُ تو خوب در اینجا باقی است
این جهان بی تو نمی ماند هیچ

نیست جایی که رخسارۀ تو کم بدمد
نیست جایی که در آن نور امیدی ندمد

نیست برگی که برآن بستر ابریشم نور کز دل فر سپهر میبارد،

ساعتی چند به همراه صبا، شبنمی را به جان و در آغوش نکشد.

نیست جانم
گویا، از طرفی، یک جائی
که در آن نور تن لخت خودش، بهم آغوشی یک غول سیاهی ندهد.
من اگر گم شده ام
در پس آن غول سیاهی ماندم
ما اگر گم شده ایم نور به ما کم برسد
در پس پیکره بود و نبود هیچی
این همه تاریکی که ز کمبود فوتون ها جاریست
در کسوفی کوتاه یا به اندازه یک عمر پلید
لحظه ای چند و یا تا ابدیت ماندیم
هیچ دانی جانم
که سیاهی ز کمبود فوتون ها جاریست
و سیاهی هم نیست
در نبود نور است که سیاهی جاری ست
و سیاهی هیچ است
پشت هیچستانیم
اگرم نور به این جسم منیرت ندمد ناگهان هیچ نماند هم هیچ

من اگر گم شده ام
در پس آن غول سیاهی ماندم
شاید هم نیست منی
من کجایم این من
بایزیدم برده است؟
سهره وردی یک جا در دل یک تاریکی نام مرا هم خوانده است؟
عقل سرخم شاید اینچنین گفت با من
عاشق نور من
فر من پر نور است
خور من آتش من تا به ابد پور نور است
من اگر گم شده ام
کم نورم
یا بدنبال دو رویا به جهانی رفته ام
در کسوف م این من
شایدم این فردا با سیاهی، ابدیت بروم
نیستم شاید من

لیک همی می دانم

چهرهٌ خاطره ام در دل هر خاطره ای نور سپیدی بدمد
گرچه این پیکره ام کالبد زودگذری ست
نور من میل به فراری دارد
و دو فردا ...که دگر نیست شدم هیچ شدم
نیستم شاید من
نیک هم می دانم
هستی ام پیدا هست
چهرهٌ خاطره ام در دل هر خاطره ای
در دم هر صبح سپید، نور سپیدی بدمد

خوب من میدانم
شعر من میخوانند
و بیادم شاید دو سه کدبان دو سه پیکی بزتند
اگرم هیچ بیادم نروند
باکی نیست ،چون هزاران دیگر
چون هزاران شاعر و همه بی دیوان
اندکی ماندم من
اندکی گفتم من
اندکی رفتم من
و صدایم چون نور و همه حرکات م
و هزاران گفته و همه ناگفته
تا ابدیت پیداست
هیچ می دانی تو که نمیمیرد نور
و صدایت چون نور اندکی با تاخیر
باإکو همسفر است
پشت این نور بدنبال حقیقت رفته است
نرگسی را دیده است
سفری طولانی
تا کجا هیچ نمیدانم کی
کهکشانی بدنبال هزاران دیگر
شایدم در دل یک چال سیاه
دور تر از الله
دورتر؛ از فهم آدم نو سنگی
دورتر؛ از فهم آدم سنگ سیاه
دورتر؛ از فهم مردم قرن اتم
دورتر؛.........................
و یکی آدمکی موجودی
آنور چال سیاه
دورتر از فهمت
صد هزار سال دراز نوری
که همی اکنون است
ظاهرا آینده
به شکار نورت
و صداو وهمه حرکات همه پر شورت
دفتر شعر من
شاطری، بقالی
منتظر چشم براهش دوخته است.

تا ببیند انسان در زمینی کوچک، کهکشانی شیری
چه همه خواسته است، چه هزاران گفته ، همگی ناگفته
همگی بیهوده و پر از استدلال که جهانی ساخته
همگی از سر یأس هم از ترس
یا بامید رسیدن به سراب هم به رویای سفرها بلند در دل نور
هم بجنگی موهوم
همگی هم لازم هم ملزوم

.............همگی
دیگر کافی است
کرم شب تاب از این روشنی ام روشنی ات آگاه است

شایدم میترسد
و جهان آگاه است و نمی ترسد هم

فرشيد آريان

Farshid Ariyan
شفق
نوامبر2008
ولش هارپ لندن

Biography of Edgar Allan Poe

2008-09-14T19:53:00.000-07:00

Edgar Allan Poe (1809-1849

Biography of Edgar Allan Poe

Poe was born in Massachusetts, the son of travelling actors David and Elizabeth Arnold Poe. His mother died when he was two and his father was an alcoholic, so Poe went to live with a prosperous Scottish tobacco merchant, John Allan, in Richmond. Allan always refused to adopt Poe which led to bad feeling between the two of them. Poe was educated at Stoke Newington in London from 1815-20. Despite considerable academic success his gambling debts forced him to leave the University of Virginia, where he had gone to study, after one year. By 1827 Poe, with typical restlessness, had moved from Boston to Richmond and then back to Boston again. He gained a good reputation in the army which he joined in 1827, but spent a miserable year at the US Military Academy at West Point in 1830, before being dishonourably discharged. Poe stayed in Baltimore from 1831-35 and began writing more seriously. In 1836 he married his 13 year old cousin, Virginia. He had been working as a journalist since 1831, earning a bare minimum to survive, and from 1835-37 edited the Southern Literary Messenger. His short stories reveal a fascination with emotional extremes, particularly fear, though his essays show that he was capable of being objective and critical. In 1844 Poe moved to New York, but despite popular acclaim his life was still wretched. Virginia died of tuberculosis in 1847 and Poe, still poor and an alcoholic, died in Baltimore two years later. ..

A Dream

In visions of the dark night

I have dreamed of joy departed-

But a waking dream of life and light

Hath left me broken-hearted.

Ah! what is not a dream by day

To him whose eyes are cast

On things around him with a ray

Turned back upon the past?

That holy dream- that holy dream,

While all the world were chiding,

Hath cheered me as a lovely beam

A lonely spirit guiding.

What though that light, thro' storm and night,

So trembled from afar-

What could there be more purely bright

In Truth's day-star?

Edgar Allan Poe

A Dream Within A Dream

Take this kiss upon the brow!

And, in parting from you now,

Thus much let me avow-

You are not wrong, who deem

That my days have been a dream;

Yet if hope has flown awayIn a night, or in a day,

In a vision, or in none,

Is it therefore the less gone?

All that we see or seem

Is but a dream within a dream.

I stand amid the roar

Of a surf-tormented shore,

And I hold within my hand

Grains of the golden sand-

How few! yet how they creep

Through my fingers to the deep,

While I weep- while I weep!

O God! can I not grasp

Them with a tighter clasp?

O God! can I not save

One from the pitiless wave?

Is all that we see or seem

But a dream within a dream?

Edgar Allan Poe

Dreamland

By a route obscure and lonely,

Haunted by ill angels only,

Where an Eidolon, named NIGHT,

On a black throne reigns upright,

I have reached these lands but newly

From an ultimate dim Thule-

From a wild clime that lieth, sublime,

Out of SPACE- out of TIME.

Bottomless vales and boundless floods,

And chasms, and caves, and Titan woods,

With forms that no man can discover

For the tears that drip all over;

Mountains toppling evermore

Into seas without a shore;

Seas that restlessly aspire,

Surging, unto skies of fire;

Lakes that endlessly outspread

Their lone waters- lone and dead,-

Their still waters- still and chilly

With the snows of the lolling lily.

By the lakes that thus outspread

Their lone waters, lone and dead,-

Their sad waters, sad and chilly

With the snows of the lolling lily,-

By the mountains- near the river

Murmuring lowly, murmuring ever,-

By the grey woods,- by the swamp

Where the toad and the newt encamp-

By the dismal tarns and pools

Where dwell the Ghouls,-

By each spot the most unholy-

In each nook most melancholy-

There the traveller meets aghast

Sheeted Memories of the Past-

Shrouded forms that start and sigh

As they pass the wanderer by-

White-robed forms of friends long given,

In agony, to the Earth- and Heaven.

For the heart whose woes are legion

'Tis a peaceful, soothing region-

For the spirit that walks in shadow

'Tis- oh, 'tis an Eldorado!

But the traveller, travelling through it,

May not- dare not openly view it!

Never its mysteries are exposed

To the weak human eye unclosed;

So wills its King, who hath forbid

The uplifting of the fringed lid;

And thus the sad Soul that here passes

Beholds it but through darkened glasses.

By a route obscure and lonely,

Haunted by ill angels only,

Where an Eidolon, named NIGHT,

On a black throne reigns upright,

I have wandered home but newly

From this ultimate dim Thule.

Edgar Allan Poe

Broken- A poem by my daughter Parya Ariyan

2008-01-06T10:22:00.000-08:00

A poem by my daughter Parya Ariyan

Broken

In The night,
She weeps and Sorrows,
Cries big rivers of blistering blood,
Digs real deep,
Until pain can be found,
Then sleeps long sleeps,
Of dead less winds.

Then in the morning,
Shes awoken,
By the deadly heat of the Deadly Sun,
But still she’s half dead,
From all that she has done.

And all because,
Of one tiny thing,
Her heart has been Broken,
And now so has she

Parya Ariyan
5/01/08 London
1:00 am

زندگی

2008-01-06T10:09:00.000-08:00

زندگی

هوشمند گفت :" زندگی می گذرد از پس دیوار بلند "

آری آری

زندگی کالبد پنجره ایست کهنه و پیر

که جلا میگیرد از پی رنگ

زندگی پیکره فرسوده ایست

کزپی فرسایش باد ، سختی آب

عمر درازش باقی است

زندگی رنگ شود از پی پندار بلند

" که نوید عزم کند"

زندگی در بشر و پوست گیاه است

که دگر باره به هر سال ز زمین سبز شود

زندگی در نفس عاشق بیدار شب است

که به هرشب به سحر ختم شود

زندگی در مژک چشم خمار یاریست

که به مژگان نوید وصل شود

زندگی گرم شود از پی گفتار و درنگ

که رفیق عزم کند

زندگی در شکن یال بلند اسبی است کز دل دشت بی امان می تازد

زندگی در نفس باد بهار رنگ شود یا که بیش سبز شود در قدم صبح بهار

زندگی از دل یک آب زلال کز پس یک کوه بلند درراه است شنگ شود

آری ،آری زندگی رشد کند از پی کردار بلند

که بشر عزم کند

زندگی نور و صداست

زندگی نرمی پاست ، که بر اندام زمین نقش زند

زندگی برگ گل است کز بن شاخ بی ثمر می افتد

زندگی نارون است

یا که نه بوته یک نسترن است

کز پس باد همه سال پا برجاست

زندگی دست یکی کودک چاق بر گریبان دل و جان منست

زندگی در بغل دخترکی است خسته و صاف

کز پی یار به نظر منتظرست

زندگی شعر نداست

شعر آن شاعرکی است

کز دل مام شب و فردای دگر می آید

زندگی این همه است کز پس دیوار بلند می گذرد

این عجب بین که چنین می گذرد

هیچ دیدی ز چه رو می گذرد

نرم شاید یا که شرنگ می گذرد

فرشید آریان

بروکسل 95/11/24 برای نوید و مژگان

Ahmad Shomlou

2007-12-11T16:03:00.000-08:00

I have been asked to write, giving some information to my English speaking audience around the world about Iranian ( Persian) Poets and poems. So from now on I will be giving a short biography of a Persian poet and a sample of his/her work, Starting with Shamloo who once was nominated for the Nobel Prize in Literature.

Ahmad Shomlou

Born
December 12, 1925(1925-12-12)Tehran, Iran

Died
July 24, 2000 (aged 74)Karaj, Iran (Shamlou is buried beside Emamzadeh Taher's Shrine

(صحن امامزاده طاهر، کرج)

Occupation
Poet, writer, interpreter and journalist.

Ahmad Shamlou (Persian: احمد شاملو) (December 12, 1925 — July 24, 2000) was a Persian poet, writer, and journalist. His poetry was initially very much influenced by and was in the tradition of Nima Youshij. Shamlou's poetry is complex, yet his imagery, which contributes significantly to the intensity of his poems, is simple. As the base, he uses the traditional imagery familiar to his Iranian audience through the works of Persian masters like Hafez and Omar Khayyám. For infrastructure and impact, he uses a kind of everyday imagery in which personified oxymoronic elements are spiked with an unreal combination of the abstract and the concrete thus far unprecedented in Persian poetry, which distressed some of the admirers of more traditional poetry.

Shamlou has translated extensively from German and French to Persian and his own works are also translated into a number of languages. He has also written a number of plays, edited the works of major classical Persian poets, especially Hafez. His six-volume Ketab-e Koucheh (The Book of the Alley) is a major contribution in understanding the Iranian folklore beliefs and language.

Aside from his first passion which was poetry, he had a number of other activities which included writing stories and film scenarios, contributing to children’s literature, and journalism.

Shamlou had been called the most influential Iranian poet of this century. In a land where poetry is considered part of national identity, this was no small accomplishment. He was also a distinguished journalist with a witty and powerful language and humanistic views that brought him enemies as well as many friends.

Shamlou was a secular intellectual and humanist who was an icon for those who believe people deserve better treatment than what they received under the monarchist and the Islamic regimes. A long time ago he wrote: "My fear is to die in a land in which the wages of a grave-digger are more valuable than human freedom." In the tradition of great poets like Pablo Neruda and Nazim Hekmat, Shamlou found his source of inspiration among people's myths and tales.

One of his greatest accomplishments was a monumental encyclopedia of Iranian folklore called Book of the Street. This undertaking, which is in tens of volumes, has not been allowed complete publication by the Islamic regime.

Most of Shamlou's poetry evolved around the concepts of humanism, love and freedom, with all the complexity and mysticism love has in Iranian literature. Humanism is a universal concept in his poetry. He wrote poetry about "Vietnam's comrades" and any other human being who fought to be free. He started a project to introduce the most important poets from other countries to the Iranian public, which resulted in a series of audio tapes that popularized the poetry of Langston Hughes, Garcia Lorca and Margot Bigel. During the years 1953-1973 when the opposition to the Shah was broken and stagnation became the main feature of political life in Iran, Shamlou did not lose his humanistic views. During his years of pessimism, he wrote love poetry for his love Aida. But even the love poems were universal rather than being an individual expression.

His death is mourned by those who value the human soul and emotions because he was the poet of our soul. Tens of thousands in Tehran attended his funeral with red roses in their hands and his poetry on their lips.

Chronology of Ahmad Shamlou's Life & Work

1925- Ahmad Shamlou (or Shamloo) was born on December 12 in Tehran to a family that was to move around Iran because of the duties of his father who was an army officer.

1938- Shamlou leaves high school to enroll in the Technical College of Tehran.

1942- His father takes him to the north of Iran, which was occupied by the Soviet Army.
Shamlou is arrested by the Red Army for his political ideas and is sent to Rasht.

1945- Shamlou is released from jail and leaves with his family for Azerbaijan. The separatists arrest him and his farther for a short time. They are sent back to Tehran. Shamlou decides to leave school for good.

1947- First marriage. First collection of poems: The Forgotten Songs.

1948- He writes in a literary weekly called "Sokhan".

1950- His first short story is published: "The Woman Behind the Brass Door".

1951- Second collection of poems: Manifesto. He shows clear inclinations toward Socialist ideology. Shamlou serves as one of the editors of "Khandaniha".

1952- He gets a job in the Hungarian embassy as their Cultural Advisor.

1953- His third collection of poems, Metals and Sense, is banned and destroyed by the police.

His translations of Gold In Dirt, by Sigmund Motritz, and the voluminous novel The Sons Of A Man Whose Heart Was Made Of Stone, by Morio Kai, together with all data gathered for his work on the colloquial culture of urban Iranian life (to be known as The Book Of Streets) are also confiscated and destroyed. He escapes and goes into hiding.

1954- He is arrested and kept in jail for 14 months.

1955- He is freed. His four new collections of poems are taken and lost by a publisher. He translates and publishes three novels by European writers.

1956- He becomes the editor-in-chief of "Bamshad" literary magazine. He is separated from his wife after having two sons and one daughter.

1957- His masterpiece, The Fresh Air, a collection of poems that will influence Persian poetry profoundly, is published. He also publishes a few studies on classic Iranian poetry. He marries for a second time.

1958- His translation of Barefoot, a novel by Zaharia Stancu, is released, establishing Shamlou's authority as a translator.

1959- He begins publishing short stories for children, as well as directing documentary films and working for film studios.

1960- A new collection of his poems, The Garden of Mirrors, is released.

1961- He suffers a bitter separation from his second wife. He becomes editor-in-chief of "Ketab-e-Hafte", a magazine that changes the tradition and language of literary journalism in Iran.

1962- He meets Ayda, beginning a loving relationship that has lasted until today. His translations of Andre Gide and Robert Merl are published.

1964- He and Ayda are married. Two collections of his poetry are published: Ayda in Mirror and Moment and Eternity.

1965- A new collection of poems is released: Ayda, Trees, Memories And The Dagger. He has a new translation published. He also begins his third attempt to compile The Book of Streets.

1966- Another new collection of poems is published: Qoqnus In The Rain. His literary magazine is banned by the Ministry Of Information.

1967- He becomes editor-in-chief of "Khushe". His new translation of Erskine Caldwell is published. He participates in the formation of the Union of Iranian Writers and gives several poetry readings at Iranian universities.

1968- He begins his study of Hafiz, the classical grand poet of the Persian language; translates Garcia Lorca's poems and the Song Of Solomon from the Old Testament; organizes a week of poetry reading for established and new Iranian poets, which is very well received. The poems debuted at this event appear in a voluminous book edited by Shamlou.

1969- His weekly magazine is closed down by the police. Of The Air And Mirrors, a selection of older poetry, is published, together with his collection of new poems, Odes For The Earth.

1970- New collection: Blossoming In Mist. He directs a few documentary films for television and publishes several short stories for children.

1971- He redoes some of his earlier translations. His mother dies.

1972- He teaches Persian literature at Tehran University. Several audio cassettes are released of Shamlou reciting other classical and modern poets' work. He obtains membership in the Iranian Academy of Language. He publishes several new translations and writes a few film scripts. He travels to Paris for medical treatment.

1973- Two new collections, Abraham In Fire and Doors And The Great China Wall, are released, along with several new translations.

1975- Publication of his work and study of Hafiz.

1976- Travels to the United States and gives poetry readings in many cities. He participates in the San Francisco Poetry Festival before returning to Iran.

1977- New poem: "Dagger On The Plate". He leaves Iran in protest of the Shah's regime and stays in the United States for a year, giving lectures in American universities.

1978- He leaves the United States for Britain to act as the editor-in-chief for a new publication called "Iranshahr"; resigns after 12 issues and returns to Iran just after the advent of the Revolution; rejoins the Union of Iranian Writers; begins publishing a new periodical, "Ketab-e-Jom'e" to great success. This very active year in his life sees him publishing many poems and translations, as well as giving numerous lectures and readings. He is also elected to the membership of the Writer's Union's leadership. He is at this point considered the finest Iranian poet.

1979- Another year of intensive activity on different fronts. The first and second volumes of The Book of Streets go to print. He is re-elected as member of Writer's Union leadership.

1980- Starting now, owing to the harsh political situation in his country, he would lead a rather secluded life that would last for the next eight years, working with Ayda on The Book Of Streets, as well as many other literary endeavors, including a translation of And Quiet Flows The Don by Mikhail Sholokhov.

1984- He is nominated for the Nobel Prize in Literature.

1988- He is invited by Interlit, the World Literary Congress. He tours Europe giving many lectures and readings. His complete collection of poems is printed in Germany. He returns to Iran.

1990- He tours the United States. Human Rights and The Fund For Free Expression present him with their annual award. Several works are published on his poetry and his overall literary contribution.

1991- He tours Europe again and returns to Iran for another four years of intensive work. This same year he wins the Freedom Of Expression Award given by the New York-based Human Rights Watch.

1992- His work appears in Armenian and English: Sacred Words.

1994- He tours Sweden giving numerous lectures and readings.

1995- He finishes the translation of And Quiet Flows The Don. There is a special gathering in Toronto of Iranian writers and critics to discuss Shamlou's contribution to Persian poetry. His works are published in Spanish: Aurora!

1996- His physical condition deteriorates. He undergoes several operations.

1997- His right foot is amputated due to severe diabetic problems.

1999- He is presented with the Stig Dagerman Award by the Swedish Foundation.

2000- Ahmad Shamlou passes away on Sunday July 23 at Iran-Mehr Hospital in Tehran due to complications from his diabetes.

- Ahmad Shamlou has published more than seventy books: 16 volumes of poetry; 5 anthologies of poetry; 5 volumes including novels, short stories & screenplays; 9 volumes of children's literature; 9 translations of poetry into Persian; 21 novels translated into Persian; 5 collections of essays, lectures and interviews; 6 volumes (to date) of The Book Of Streets.

also see:
Ahmad Shamlou (A Short Biography)

Ahmad Shamlou; Master Poet of Liberty

Fairies A poem by Ahmad Shamlou

Once upon a time,

Three Fairies sat Naked at sunset Under the blue dome of sky

"Boo-hoo," cried the Fairies and their tears were like rain from Spring clouds

Their hair was as long as rope and as dark as night

It may have been even longer than rope and it may have been even darker than night

Before them, upon the horizon Was a city of enslaved boys Behind them,

black and cold sat the old fabled Castle (where they used to live)

They listened; and from the city they heard the sounds of chains clinking

While from behind them in the castlecame the nightly moans

Hey, aren't you Fairies hungry? Aren't you Fairies thirsty? or tired?

Why is it that you Fairies are crying?

The Fairies said nothing and "Boo-hoo,"

they continued to crya nd their tears were like rain from Spring clouds

Dear Fairies, why are you crying?

You fairies must be afraid of something.

Are you worried that it may snow?

Are you scared that it may rain?

Do you fear that the wolf may come and eat you?

Or do you think that the Devil himselfis coming to eat you?

You Fairies must be afraid of something.

Why don't you come to our City? Listen!

Can't you hear the sound of our City's chains clinking

Hey, look you Fairies! Look how tall I am

Watch my white horse with its honey-colored mane and it's honey

-colored tail which runs as swift as the wind

See the veins and muscles ripple hard as ironin his legs and in his neck

Watch our horse's nose as he puts it in the air!

Our city is celebrating tonight

For the Devil's house has been overthrown

The country people are our guests tonight

Venturing from their homes

They are coming, "Dom" "Dom" "Dom

They are drumming "Pom" "Pom" "Pom"

They are laughing, "Ha" "Ha" "Ha"They are singing:

"The City is ours!"

"We are happy!" --- the Devil complains

"The world is ours" --- the Devil

"Whiteness is king! --- the Devil moans

"Darkness is ashamed" --- the Devil groans

Listen Fairies, the long night is ending and the heavy doors of the castle are fastened.

If you can wake earlier and mount my horse

Together we can arrive in the City

If you can wake earlier and listen you will hear the wonderful chains rattle and clink

Yes, the expensive chains chain to chain and link by link loosening and

dropping from the people's wrists

The chains are worn out!

They shatter! If you are a Devil you will be miserable this night.

There is no place for Devils to run now

For them, the forests will be barren

For them, the jungles will be desertIt is different here in our CityOh Fairies!

You have no ideahow things have changed!

The Castle doors are open the slave-holders and the Devils are ashamed

the slaves are being freed

The dungeons are being transformed

And now he who has been imprisoned and torturedis given balm

The sharp straws have become soft rugs

Yes, the slaves are becoming free

So many, Free!Free to consider revenge

With sickles and hoesThey become a flood,a flood of slavesa flood of anger,

Whoosh! The slaves are becoming freeSo many,

Free!Free to consider revengeWith sickles and hoes

They become a roaring fire

And how beautiful are fireworksin the heart of the night!

How wonderful the firelightis!

Finally the night-fires dwindle and sunrise comes

Not much remains of the night

Now the slaves are ready to pick up torches and beat the soul of the night with them

and finish off the Devil's darkness

They are ready; ready to bring him into courtyard,ready to redicule and taunt him.

It is time to take each other's handsand dance around the loser

So, what are you crying about Fairies?

Stop your whining!

But the Fairies didn't answer

They only continued to weepand their tears were like rain from Spring clouds

At the longest night of Winter

When we all used to sit around the Korsi (1)eating sunflower seeds

While listening to the rainand its sound in the gutter

Our Nanny used to tell us stories

About striped fairiesThe story of a yellow Fairy and a green Fairy

The story of the patient stone

The story of a goat on the roof andthe story of the daughter of the King of the Fairies!

You are those same Fairies!!You have come to our world!!

But here in our worldYou only sad and depressed

You act like our world is empty

You act like our world is absuredYou act like our world is nothing but pain

It is trueOur world is no Fairy-talewith secret messages and happy endings

Our world is open-ended

And like it or not

Our world has thornsIts deserts have snakes

Whoever is a real part of our worldknows these things deeply in their heart

Now what was wrong with your world, Fairies?

Who told you to leave your tall sweet castle?

Why did you come to our unique but difficult world?

The Fairies said nothingAnd still they wept

And their tears were like rains from Spring clouds

I patted the Fairies on their backs

I wanted to send them back to their world

But then they started to scream

They were magical and they began to fly about.

They became old, they became tears,

They became young, they became laughter,

They became master and slave,

They became fruit, they became seed,

They became both hope and despair,

They became a bad omen

These magic tricks did not affect me

I watched their games

But I was not influenced by them

Their jinxed star did not sway me

And when they saw

I did not turn into a stoneby any of their sorcery,

they changedOne of them became a bottle of wine

One of them became a sea of water

And one of them became a mountainrising up into the sky

I drank the wineI swam the seaI climbed the mountain

There was singing and dancingin the City beyond the mountain

"Ha-Ha-Ha" we are happy! No more slavery! We are free!

We destroyed injusticeWe held freedom as our Mecca.

Since the City stood firm,Since the living became ours,

We'll be happy forever!We'll be free forever!We have achieved our goal!

We have reached our home!

This is the end of our tale! This is the end of our jail!

ادبيات ایرانیان پیش و پس از حمله تازیان

2007-10-30T12:25:00.000-07:00

ادبيات پهلوي در سه قرن اول از انقراض حكومت ساساني تا پايان قرن سوم هجري

زبان رسمي و ادبي ايران در دوره ساساني گویش پهلوي جنوبي يا پهلوي پارسي و یا ساسانی بود. اين گویش در دربار ودیوان های اداری کشوری ودر دستگاه موبدان زرتشتي چون يك زبان رسمي بكار ميرفت و در همان زمان زبان و ادب سرياني هم در كليساهاي نسطوري ايران كه در اواخر عهد ساساني تا برخي از شهرهاي ماوراءالنهر گسترده شده بود، بکار برده می شد. پيداست كه با حمله عراب و بر افتادن حکومت ساسانيان برسميت همه جانبه گویش پهلوي و بکارگیریش لطمه‏اي سخت خورد ليكن بهيچ روي نميتوان پايان حيات ادبي آن گویش را مقارن با اين حادثه بزرگ تاريخي دانست چه از اين پس تا ديرگاه هنوز گویش پهلوي در شمار گویش های زنده و داراي آثار متعدد پهلوي و تاريخي و ديني بوده و حتي بايد گفت غالب كتبي كه اكنون بخط و لهجه پهلوي در دست داريم متعلق ببعد از دوره ساساني است. تا قسمتي از قرن سوم هجري كتابهاي معتبري بخط و زبان پهلوي تأليف شده و تا حدود قرن پنجم هجري رواياتي راجع بآشنايي برخي از ايرانيان با ادبيات اين لهجه در دست است و مثلاً منظومه ويس و رامين كه در اواسط قرن پنجم هجري بنظم درآمده مستقيماً از پهلوي بشعر فارسي ترجمه شده و حتي در قرن هفتم «زرتشت بهرام پژدو» ارداويرفنامه پهلوي را بنظم فارسي درآورد. در سه چهار قرن اول هجري بسياري از كتب پهلوي در مسائل مختلف از قبيل منطق، طب، تاريخ، نجوم، رياضيات، داستانهاي ملي، قصص و روايات و نظاير آنها بزبان عربي ترجمه شد و از آنجمله است: كليله و دمنه، آيين نامه، خداينامه، زيج شهريار، ترجمه پهلوي منطق ارسطو، گاهنامه، ورزنامه و جز آنها. در همين اوان كتبي مانند دينكرت، بندهشن، شايست نشايست،ارداويرافنامنه، گجستك ابالش، يوشت فريان، اندرز بزرگمهر بختكان، ماديگان شترنگ، شكند گمانيك و يچار و امثال آنها بزبان پهلوي نگاشته شد كه بسياري مطالب مربوط بايران پيش از اسلام و آيين و روايات مزديسنا و داستانهاي ملي در آنها محفوظ مانده است. مؤلفان اين كتب غالباً از روحانيون زرتشتي بوده و باين سبب از تاريخ و روايات ملي و ديني ايران قديم اطلاعات كافي داشته‏اند. از اين گذشته در تمام ديوانهاي حكام عرب در عراق و ايران و ماوراءالنهر تا مدتي از خط و لهجه پهلوي استفاده ميشده است. با همه اين احوال پيداست كه غلبه عرب و رواج زبان ديني و سياسي عربي بتدريج از رواج و انتشار لهجه پهلوي ميكاست تا آنجا كه پس از چند قرن فراموش شد و جاي خود را بلهجات ديگر ايراني داد. خط پهلوي هم بر اثر صعوبت بسيار و نقص فراوان خود بسرعت فراموش گرديد و بجاي آن خط عربي معمول شد كه با همه نقصهايي كه براي فارسي زبانان داشت و با همه نارسايي بمراتب از خط پهلوي آسانتر است. بهمان نسبت كه لهجه پهلوي رسميت و رواج خود را از دست ميداد زبان عربي در مراكز سياسي و ديني نفوذ مي‏يافت و برخي از ايرانيان در فراگرفتن و تدوين قواعد آن كوشش ميكردند اما هيچگاه زبان عربي مانند يك زبان عمومي در ايران رائج نبود و بهيچ روي بر لهجات عمومي و ادب ايراني شكستي وارد نياورد و عبارت ديگر از ميان همه ملل مطيع عرب تنها ملتي كه زبان خود را نگاه داشت و از استقلال ادبي محروم نماند ملت ايرانست.

نفوذ لغات عربي در لهجات ايراني از انقراض حكومت ساساني تا پايان قرن سوم هجري

پيداست كه اين نفوذ سياسي و ديني و همچنين مهاجرت برخي از قبايل عرب بداخله ايران و آميزش با ايرانيان و عواملي از اين قبيل باعث شد كه لغاتي از زبان عربي در لهجات ايراني نفوذ كند. اين نفوذ تا چند قرن اول هجري بكندي صورت ميگرفت و بيشتر ببرخي از اصطلاحات ديني (مانند: زكوة، حج، قصاص...) واداري(مانند: حاكم، عامل، امير، قاضي، خراج...) و دسته‏يي از لغات ساده كه گشايشي در زبان ايجاد ميكرد يا بر مترادفات ميافزود(مانند: غم، راحت، بل، اول، آخر...) منحصر بود و حتي ايرانيان پاره‏اي از اصطلاحات ديني و اداري عربي را ترجمه كردند مثلاً بجاي «صلوة» معادل پارسي آن «نماز» و بجاي «صوم» روزه بكار بردند. در اين ميان بسياري اصطلاحات اداري(ديوان، دفتر، وزير...) و علمي(فرجار، هندسه، استوانه، جوارشنات، زيج، كدخداه...) و لغات عادي لهجات ايراني بسرعت در زبان عربي نفوذ كرد و تقريباً بهمان نسبت كه لغات عربي در لهجات ايراني وارد شد از كلمات ايراني هم در زبان تازيان راه يافت. بايد بياد داشت كه نفوذ زبان عربي بعد از قرن چهارم هجري و خصوصاً از قرن ششم و هفتم ببعد در لهجات ايراني سرعت و شدت بيشتري يافت. نخستين علت اين امر اشتداد نفوذ دين اسلام است كه هر چه از عمر آن در ايران بيشتر گذشت نفوذ آن بيشتر شد و بهمان نسبت كه جريانهاي ديني در اين كشور فزوني يافت بر درجه محبوبيت متعلقات آن كه زبان عربي نيز يكي از آنهاست، افزوده شد. دومين سبب نفوذ زبان عربي در لهجات عربي در لهجات ايراني خاصه لهجه دري، تفنن و اظهار علم و ادب بسياري از نويسندگانست از اواخر قرن پنجم به بعد. جنبه علمي زبان تازي نيز كه در قرن دوم و سوم قوت يافت از علل نفوذ آن در زبان فارسي بايد شمرده شد. اين نفوذ از حيث قواعد دستوري بهيچروي(بجز در بعض موارد معدود بي اهميت) در زبان فارسي صورت نگرفته و تنها از طريق مفردات بوده است و حتي در مفردات لغات عربي هم كه در زبان ما راه جست براههاي گوناگون از قبيل تلفظ و معني آنها دخالتهاي صريح شد تا آنجا كه مثلاً بعضي از افعال معني و وصفي گرفت (مانند:لاابالي= بي‏باك. لايعقل= بي‏عقل، لايشعر= بي‏شعور، نافهم...) و برخي از جمعها بمعني مفرد معمول شده و علامت جمع فارسي را بر آنها افزودند مانند: ملوكان، ابدالان، حوران، الحانها، منازلها، معانيها، عجايبها، مواليان، اواينها...چنانكه در شواهد ذيل مي‏بينيم: ببوستان ملوكان هزار گشتم بيش گل شكفته برخساركان تو ماند(دقيقي)وگر بهمت گويي دعاي ابدالان نبود هرگز با پاي همتش همبر(عنصري)گر چنين حور در بهشت آيد همه حوران شوند غلمانش(سعدي) زنان دشمنان در پيش ضربت بياموزند الحانهاي شيون(منوچهري)بيابان درنورد و كوه بگذار منازلها بكوب و راه بگسل(منوچهري)من معانيهاي آنرا ياور دانش كنم گر كند طبع تو شاها خاطرم را ياوري(ازرقي)گذشته از اين نزديك تمام اسمها و صفتهاي عربي را كه بفارسي آوردند با علامتهاي جمع فارسي بكار بردند(مانند: شاعران، حكيمان، زائران، امامان، عالمان. نكتها، نسخها، كتابها...)بدين جهات بايد گفت لغات عربي كه در زبان فارسي آمده بتمام معني تابع زبان فارسي شده و اصولاً تا اواخر قرن پنجم جمعهاي عربي نيز بنحوي كه امروز ميان ما معمول است تقريباً مورد استعمالي نداشته است.

آغاز ادب فارسي از انقراض حكومت ساساني تا پايان قرن سوم هجري

اگر چه ادبيات پهلوي در برابر نفوذ و رسميت زبان عربي اندك اندك راه ضعف و فراموشي مي‏پيمود ليكن لهجات محلي ديگر ايران با آميزش با زبان عربي آماده ايجاد ادبيات كامل و وسيعي ميگرديد و از آنجمله بود لهجه آذري، لهجه كردي، لهجه فارسي(معمول در فارس)، لهجات مركزي ايران، لهجه طبري، لهجه گيلي و ديلماني، لهجه سگزي، لهجه خراساني، لهجه سغدي، لهجه خوارزمي و جز آن. لهجه عمومي مشرق ايران و شعب آن از اين ميان ثروتمندترين لهجه‏هاي ايراني بود و چون بازمانده لهجه‏هاي ادبي مهمي مانند پهلوي اشكاني (پهلوي شمالي)، سغدي قديم، تخاري و خوارزمي قديم بود بزودي و با كوچكترين رسميت سياسي مي‏توانست بهترين وسيله ايجاد ادبيات جديدي در ايران گردد و اين امر خوشبختانه بياري يعقوب سر ليث صفار(254ـ265) مؤسس سلسله مشهور صفاري در اواسط قرن سوم هجري بشرحي كه در تاريخ سيستان بتفصيل آمده است صورت گرفت و با ظهور شاعراني مانند محمد بن وصيف سگزي دبير يعقوب و بسام كورد(كرد) از خوارج سيستان كه بصلح نزد يعقوب رفته بود و محمد بن مخلد سگزي از فاضلان عهد يعقوب نخستين اشعار عروضي پارسي سروده شد .

شعر فارسي در قرن چهارم قرن چهارم، عصر ساماني و بويي

اما از جهت شعر فارسي، قرن چهارم را بايد يكي از بهترين دوره‏هاي ادبي زبان فارسي دانست. در نيمه دوم قرن سوم هجري يعني در همان اوان كه شعر عروضي پارسي نخستين مراحل حيات خود را ميپيمود و چون كودكي نوخاسته افتان و خيزان پيش ميرفت يكي از نوابغ بزرگ ادب فارسي يعني ابو عبدالله جعفربن محمد رودكي سمرقندي(م.329) ولادت يافت و تمام قسمت اول حيات خود را در اين قرن گذراند و تربيت شد تا آنجا كه شاعري فحل گرديد و چون به آغاز قرن چهارم رسيد مرتبتي يافت كه بقول ابوالفضل بلعمي او را در عرب و عجم نظيري نبود. بيست و نه سال اول قرن چهارم دوره استحصال رودكي از زحماتي بود كه در آغاز حيات خود يعني اواخر قرن سوم كشيده بود. رودكي شعر فارسي را از حالت ابتدائي و ساده خود بيرون آورد، در انواع مضامين و اقسام مختلف شعر از قبيل قصيده، غزل، مثنوي، رباعي و ترانه وارد شد و از همه آنها پيروز بيرون آمد. بقولي كه معقول‏تر و مقبول‏تر است نزديك صد هزار بيت (صد دفتر) و بقولي ديگر كه قبول آن دشوار مينمايد يك ميليون و سيصد هزار بيت شعر از خود بيادگار گذاشت. كتاب كليله و دمنه را بنظم فارسي درآورد، قصيده‏هاي بزرگ ساخت، غزلهاي لطيف كه عنصري هم خود را در برابر آنها عاجز مي‏يافت سرود. رودكي سخني شيرين، كلامي لطيف و طبيعي و خالي از هرگونه اشكال دارد و اگر از كهنگي زبان و لهجه او كه نسبت بما امري طبيعي و نتيجه گذشت ده قرن و نيم مدت است، بگذريم بايد سخن او را بهمان اندازه ساده و سهل بدانيم كه سخن فردوسي و سعدي را . بهر حال رودكي پدر شعر فارسي است و در اين امر خلافي نتوان كرد و از همين جاست كه شاعران بعد از وي او را «استاد شاعران» و سلطان شاعران» لقب داده‏اند. از اشعار اوست: زمانه پندي آزاد وار داد مرا زمانه چون نگري سر بسر همه پند است - بروز نيك كسان گفت تا تو غم نخوري بسا كسا كه به روز تو آرزومند است- زمانه گفت مرا خصم خويش دار نگاه كرا زبان نه ببند است پاي دربند است تا جهان بود از سر آدم فراز كس نبود از راه دانش بي‏نياز مردمان بخرد اندر هر زمان راز دانش را بهر گونه زبان گرد كردند و گرامي داشتند تا بسنگ اندر همي بنگاشته دانش اندر دل چراغ روشن است وز همه بد بر تن تو جوشن است در همان سال كه ستاره نبوغ رودكي از افق آسمان ادب فارسي افول ميكرد درخشانترين ستاره شعر و هنر يعني فردوسي پاي در مطلع حيات نهاد (329 هجري) و چنانكه خواهيم ديد با آغاز دوره شاعري اين آزاد مرد شعر پارسي بكمال رسيد: تهنيت بايد كه در ملك سخن گر شكوفه فوت شد نوبر بزاد!در اواخر حيات رودكي و بعد از او شاعران ديگري هم در دربار سامانيان و در خراسان و ماوراءالنهر تربيت مي‏شدند و توجه سلاطين ساماني بدانان باعث پيشرفت كار ايشان و فزوني نظاير آنان بود بحدي كه قرن چهارم از حيث كثرت شعر و شاعر قرن كم نظيري بوده است. از مشاهير معاصران رودكي ابوالحسن شهيد بن حسين بلخي (م 325) شاعر و متكلم بزرگ خراسانست كه در شعر عربي و پارسي استاد بوده و غزلهاي لطيف و خط زيباي او در ميان آيندگان شهرت داشته است. ديگر از شاعران بزرگ قرن چهارم ابوالحسين محمد بن محمد بخارائي معروف به مرادي معاصر رودكي است ـ ديگر ابو عبدالله محمد بن موسي فرالاوي معاصر رودكي ـ ديگر ابوزراعه (ابوزرعه) معمري جرجاني معاصر رودكي ديگر ابوالعباس فضل بن عباس ربنجني معاصر نصر بن احمد و نوح بن نصر ساماني ـ ديگر ابو طاهر طيب ابن محمد خسرواني (م.342) ـ ديگر ابوالمؤيد بلخي از شاعران نيمه اول قرن چهارم كه در نظم و نثر استاد بود ـ ديگر ابو عبدالله محمد بن صالح ولوالجي ـ ديگر ابو عبدالله محمد بن حسن معروفي بلخي معاصر عبدالملك بن نوح (343ـ 350) ـ ديگر ابوالحسن علي بن محمد معروف به منجيك ترمدي ـ ديگر ابوشكور بلخي صاحب منظومه آفرين نامه كه در حدود 333ـ 336 سروده شده و از ابيات مشهور آن است. به دشمن برت استواري مباد كه دشمن درختي است تلخ از نهاد درختي كه تلخش بود گوهرا اگر چرب و شيرين دهي مر وراهمان ميوه تلخت آرد پديد ازو چرب و شيرين نخواهي مزيدزدشمن گرايدونكه يا بي شكر گمان بر كه زهرست هرگز مخور شاعر بسيار مشهور قرن چهارم بعد از رودكي ابو منصور محمد بن احمد دقيقي (مقتول در حدود سال 368) است كه معاصر با امير فخرالدوله ابوالمظفر احمد بن محمد چغاني از آل محتاج و امير سديد ابو صالح منصور بن نوح ساماني(350ـ 365) و امير رضي ابوالقاسم نوح بن منصور (365ـ 387) بوده و بامر پادشاه اخير بنظم شاهنامه ابومنصوري آغاز كرده و هزار بيت در سلطنت گشتاسب و ظهور زردشت پيغامبر سروده است. علاوه بر اين، قصائد و قطعات و غزلهايي نيز از دقيقي بيادگار مانده و او از شاعران استاد عهد ساماني است كه قدرتش در ساختن قصايد و بيان مدايح شهرياران زبانزد بود. از قطعات مشهور اوست: بدو چيز گيرند مر مملكت را يكي ارغواني يكي زعفراني يكي زرنام ملك بر نبشته دگر آهن آبداده يماني كرا بويه وصلت ملك خيزد يكي جنبشي بايدش آسماني زباني سخنگوي و دستي گشاده دلي همش كينه همش مهرباني كه ملكت شكاريست كاو را نگيرد عقاب پرنده نه شير ژياني دو چيز است كاو را ببند اندر آرد يكي تيغ هندي دگر زر كاني بشمشير بايد گرفتن مر او را بدينار بستنش پاي ارتواني كرا تخت و شمشير و دينار باشد نبايدش تن سرو و پشت كياني خرد بايد آنجا وجود و شجاعت فلك مملكت كي دهد رايگاني شاعر مشهور آخر دوره ساماني كه قسمتي از عهد غزنوي را نيز درك كرد مجدالدين ابواسحق كسائي مروزي است كه مردي شيعي مذهب و در اواخر عمر خود متمايل بوعظ و اندرز بود. وي تا مدتي بعد از سال 391 در قيد حيات بوده و دوره سلطنت سلطان محمود غزنوي را درك كرده و او را ثنا گفته است. شاعر نامبردار آخر عهد ساماني كه قسمت بزرگ زندگي او در قرن چهارم و چند سالي از آن در آغاز قرن پنجم گذشت استاد ابوالقاسم فردوسي(329ـ 411 هجري) صاحب شاهنامه است كه بي‏اغراق تاج شعر و ادب ايراني و عاليترين نمونه فصاحت زبان فارسي دري است. از ابيات اوست:سپاسم ز يزدان كه او داد زور بلند اختر و بخش كيوان و هور ستايش كه داند سزاوار اوي نيايش بآيين و كردار اوي مگر او دهد يادمان بندگي نمايد بزرگي و دارندگي شما دست يكسر بيزدان زنيد بكوشيد و پيمان او مشكنيدكه بخشنده اويست و دارنده اوي بلند آسمانرا نگارنده اويستمديده را اوست فرياد رس منازيد يا نازش او بكسنيابد نهادن دل اندر فريب كه پيش فرازنده آيد نشيبكجا آنكه ميسود تاجش بابر كجا آنكه بودي شكارش هژبرنهاني همه خاك دارند و خشت خنك آنكه جز تخم نيكي نكشت زماني مياساي از آموختن اگر جان همي خواهي افروختنچو گويي كه وام خرد تو ختم همه هر چه بايستم آموختم يكي نغز بازي كند روزگار كه بنشاندت پيش آموزگار در دوره ساماني علاوه بر قصائد و قطعات و ساير انواع شعر، چندين منظومه بزرگ از قبيل كليله و دمنه رودكي، آفرين نامه ابوشكور، شاهنامه مسعودي مروزي، گشتاسبنامه دقيقي، شاهنامه فردوسي سروده شده. از خصائص شعر فارسي قرن چهارم: فصاحت، سادگي، مضامين تازه و بكر، توجه بطبيعي بودن تشبيهات، توصيفات طبيعي منطبق بر عالم خارج، سعي در جستن مطالب تازه و بديع و متنوع، عدم استعمال اصطلاحات علمي در شعر، خالي بودن شعر از كلمات مشكل عربي و حتي كم بودن لغات عربي، حفظ بسياري از لغات كهنه دري، كوتاه بودن اوزان و بحور شعر است. كمترين آشنايي با لهجه كهنه قرن چهارم خواننده را در فهم زيبايي و فصاحت معجزه‏آساي اشعار آن عهد ياوري خواهد كرد. بزرگترين نماينده شعر اين دوره بي‏خلاف فردوسي و ابيات غراي او بي‏ترديد بهترين نشانه فصاحت زبان فارسي است تا بجايي كه قرن چهارم تنها با داشتن شاهنامه مي‏تواند بر زبان فارسي حكومت كند و منشاء هر گونه اصلاحي در اين زبان و دور داشتن آن از افراطها و تفريطهاي متأخران گردد. در شعر فارسي قرن چهارم بندرت و بزحمت ميتوان اثر يأس و نوميدي يافت. شعر اين دوره پر است از نشاط روح و غرور ملي و انديشه حساسي و خوشبيني و آزادمنشي، و از اينروي بايد آنرا آيينه تمام نماي روح و انديشه واقعي ايراني دانست يعني انديشه و روحي كه هنوز چنانكه بايد مقهور عوامل غير ايراني نشده و استوار بر جاي مانده بود.

آميزش زبان فارسي با زبان عربي قرن پنجم و ششم عصر غزنويان و سلجوقيان و خوارزمشاهيان

زبان پارسي كه در قرن چهارم از آميزش با زبان عربي تا حدي مصون مانده و لغات تازي در آن اندك بود از قرن پنجم ببعد بنسبت بيشتري با لغات عربي درآميخت. پيداست كه اين آميزش يكباره با شروع قرن پنجم بكمال نرسيد بلكه تدريجاً صورت گرفت و اين سير تدريجي چنان بود كه كثرت كلمات عربي در پايان قرن پنجم خيلي بيشتر از آغاز آن و در آخر قرن ششم زيادتر از اول آن بوده است. از علل عمده اين امر يكي تزايد نفوذ دين اسلام در اين دو قرن و زبان ملازم آن يعني زبان عربي بود. ديگر آنكه در اين دو قرن تعليم و تعلم زبان عربي با شدتي بيشتر از پيش در ايران رواج داشت و چون توسعه و افزايش مدارس در قرن پنجم و ششم با قوت بسيار صورت گرفته و از مواد اصلي و اساسي دروس در اين مدارس زبان و ادب عربي بود، طبعاً همه اهل سواد و كساني كه در پي تحصيل علم و ادب بودند از زبان و ادب عرب آگاهي مي‏يافتند و از اينجاست كه در قرن پنجم و ششم كمتر كسي از شاعران و نويسندگان را مي‏يابيم كه اثري از ادب عربي در گفتار او نباشد. علاوه بر اين در طي قرنهاي دوم و سوم و چهارم همه علوم اسلامي تدوين شده و اصطلاحات علمي فراوان در زبان عربي گرد آمده و بر اثر ترجمه بسياري كتب از منابع يوناني و پهلوي و سرياني و هندي، ادب عربي غني و ثروتمند و داراي نفوذ بسيار گرديده بود. دين اسلام و رواج قرآن كريم و احاديث نيز مايه تشديد نفوذ لغات عربي و ورود بسياري از آنها در زبان فارسي شده بود. باين جهات هر چه از آغاز تسلط تا زيان بر ايران بعهد معاصر نزديكتر شويم كلمات تازي را بنسبت بيشتري در زبان فارسي مي‏يابيم. در قرن پنجم و ششم اين عوامل چون دست بهم دادند باعث شدند كه زبان فارسي با سرعت بيشتري با لغات تازي آميخته شود چنانكه در اواخر قرن ششم و اوايل قرن هفتم كه پايان اين دوره است در زبان نظم و نثر فارسي بسياري از كلمات غير لازم عربي وارد شده بود. از طرفي ديگر چون قرن پنجم و ششم دوره برچيده شدن حكومتهاي ايراني و روي كار آمدن غلامان و قبايل ترك نژاد بود قسمتي از لغات تركي نيز بوسيله سپاهيان و عمال دولتي در زبان فارسي راه جست ولي نسبت اين لغات بواژه‏هاي تازي بسيار ناچيز و غير قابل ملاحظه بود.

قرن پنجم و ششم عصر غزنويان و سلجوقيان و خوارزمشاهيان

رواج زبان ادبي در نواحي مركزي و جنوبي و غربيچنانكه ميدانيم تا اواخر قرن چهارم ادبيات دري تنها بنواحي شرقي ايران يعني سيستان و خراسان و ماوراءالنهر اختصاص داشت زيرا لهجه‏يي كه نخستين آثار ادبي ايران دوره اسلامي با آن وجود آمد متعلق بهمين نواحي بود اما از اوايل قرن پنجم بعللي ادبيات دري بنواحي مركزي و اندك اندك بشمال و مغرب و جنوب نيز راه يافت و شاعران و نويسندگان بجاي لهجه ملهي خود لهجه ادبي دري را بتقليد از شاعران خراسان و ماوراءالنهر براي شعر و نثر پذيرفتند و در دربارها مرسوم كردند و اگر چه در همان حال هم شاعراني مانند بندار رازي بزبان اهل ري و علي پيروزه و مسته مرد ملقب به ديواروز كه هر دو معاصر عضدالدوله ديلمي بودند بلهجه طبرستاني و بابا طاهر عريان همداني بلهجه محلي خود شعر مي‏ساختند ليكن لهجه ادبي دربارها و كتب اصلي ادبي تنها لهجه اهل مشرق بود و شاعران و نويسندگان براي آنكه خوب از عهده بيان مقاصد خود در پارسي دري برآيند از ديوانهاي شعرايي مانند رودكي و منجيك و دقيقي و فردوسي و نظاير آنان استفاده ميبردند و يا خواندن آثار آنانرا بمبتديان توصيه ميكردند. ناصر خسرو در سفرنامه خود گويد: «...و در تبريز قطران نام شاعري را ديدم، شعري نيك مي‏گفت اما زبان فارسي نيكو نميدانست پيش من آمد ديوان منجيك و ديوان دقيقي بياورد و پيش من بخواند و هر معني كه او را مشكل بود از من بپرسيد، باو گفتم و شرح آن بنوشت و اشعار خود بر من خواند...»راوندي در كتاب راحة الصدور از قول احمد بن منوچهر شصت كله آورده است كه «... سيد اشرف بهمدان رسيد در مكتبها مي‏گرديد و مي‏ديد تا كرا طبع شعرست، مصراعي بمن داد تا بر آن وزن دو سه بيت گفتم، بسمع رضا اصغا فرمود و مرا بدان بستود و حث و تحريض واجب داشت و گفت از اشعار متأخران چون عمادي و انوري و سيد اشرف و بلفرج روني ... و حكم شاهنامه آنچ طبع تو بدان ميل كند قدر دويست بيت از هر جا اختيار كن و يادگير و برخواندن شاهنامه مواظبت نماي تا شعر بغايت رسد...»اين اشارات و نظاير آنها مي‏رساند كه با رواج شعر دري در نواحي جديدي غير از مشرق ايران آموختن لهجه دري و نكات آن و علي الخصوص مشكلات لغات آن لهجه از مسائل عادي نوآموزان بود و بهمين سبب است كه اسدي طوسي كه قسمت بزرگي از زندگي خود را در حدود اران و آذربايجان گذرانيده بود چون عدم اطلاع شاعران آن نواحي را از مشكلات لغات دري ملاحظه كرد بتأليف كتاب لغت فرس همت گماشت و در آغاز آن نوشت«... و غرض ما اندرين لغات پارسي است كه ديدم شاعرانرا كه فاضل بودند وليكن لغات پارسي كم ميدانستند...» و در اينجا هم مانند قول ناصر خسرو مراد از زبان پارسي لهجه دري يا پارسي دري است.

قرن پنجم و ششم عصر غزنويان و سلجوقيان و خوارزمشاهيان

نثر فارسي در قرن پنجم و ششمقرن پنجم و ششم از حيث نثر فارسي يكي از ادوار بسيار مهم ادبي است. در اين دو قرن نه تنها نثر فارسي دنباله ترقيات قرن چهارم را طي كرد بلكه به مراتب بيش از شعر ترقي و تحول يافت و انواع آثار مختلف در آن بوجود آمد چنانكه از حيث تنوع و تعدد آثار منثور مي‏توان هيچيك از ادوار ادبي را با اين دو قرن مقايسه كرد. نثر فارسي در اين دو قرن دو سبك كاملاً متمايز از يكديگر داشت: اول سبك ساده كه دنباله نثر ساده قرن چهارم بوده است و دوم سبك مصنوع كه بعد از اين راجع به آن سخن خواهيم گفت

قرن پنجم و ششم عصر غزنويان و سلجوقيان و خوارزمشاهيان

نثر ساده در قرن پنجم و ششم:مراد از نثر ساده يا نثر مرسل نثري است كه خالي از صنايع و قيود لفظي و آزاد از هرگونه تصنع و تكلفي باشد. نثري كه به اين سبك نوشته شده باشد كاملترين و سودمندترين نوع آنست زيرا مقصود را بنحو اتم بيان و از فوت معني پيش گيري مي‏كند. اين سبك نثر همچنانكه گفتيم در قرن چهارم در ادب فارسي معمول بود و مانند سبك شعر فارسي در تمام قرن پنجم و قسمتي از قرن ششم ادامه و تكامل يافت و اختلافي كه در آن بتدريج وجود مي يافت نه از باب اصول و بنياد و سبك و روش و نگارش بلكه از جهت تغييرات و تحولاتي بود كه بتدريج در زبان فارسي صورت مي‏گرفت و ما راجع به آن پيش از اين سخن گفته‏ايم. براي آنكه از كتابهاي معروفي كه در اين دو قرن به نثر ساده و مرسل نگارش يافته و نيز از نويسندگان آنها مختصر اطلاعي داشته باشيم خوبست بعضي از آنها را فهرست وار ذكر كنيم: دراوايل قرن پنجم يك كتاب معتبر در هندسه و حساب و نجوم و هيئت باسم التفهيم لاوائل صناعة التنجيم داريم كه نويسنده آن ابوريحان محمد بن احمد البيروني الخوارزمي به سال 420 آنرا به فارسي نگاشت. انشاء اين كتاب بسيار ساده و زيباست و التفهيم مخصوصاً از باب اصطلاحات فارسي نجومي و رياضي ارزش بسيار دارد. دانشمند معاصر ابوريحان يعني ابو علي حسين بن عبدالله بن سينا (370ـ428) نيز در اوايل قرن پنجم چند اثر مشهور خود را در مسائل فلسفي و طبي به زبان فارسي به رشته تحرير كشيد. مهمترين آنها كتاب معروف دانشنامه علائي يا حكمت علائي است در منطق و فلسفه. ابو علي بن سينا بسيار كوشيده است اصطلاحات فلسفي را كه تا آغاز قرن پنجم به زبان عربي مدون شده بود به فارسي بياورد و از اين بابت كتاب او تازگي دارد. علاوه بر اين از ابن سينا رسالات ديگري مانند رساله معراجيه و رساله نبوت و رساله نبضيه و جز آنها باقي مانده است. ديگر از نويسندگان مشهور اوايل قرن پنجم ابوالفضل بيهقي(385ـ470 هجري) از مشاهير دبيران سلطان محمود و پسران اوست. اثر مشهور او كتاب مقامات محمودي و مسعودي مشهور بتاريخ بيهقي است كه اصلاً درسي جزء حاوي وقايع عهد ناصرالدين سبكتكين و يمين الدوله محمود و پسرانش محمد و مسعود و متضمن اطلاعات مفيدي راجع بظهور سلاجقه و كيفيت غلبه آنان بر خراسان و عراق بود ليكن اكنون تنها قسمتي از آن شامل وقايع بعد از فوت محمود(421 هجري) تا وقايع آخر عهد محمود و غلبه سلاجقه و شكست محمود و تباهي كار او در دست است. اين كتاب از باب انشاء فصيح و ساده و زيباي آن قابل ملاحظه است بحدي كه مي‏توان روش بيهقي را در انشاء از جمله بهترين روشهاي نثر فارسي دانست.از نويسندگان بزرگ اواخر قرن پنجم خواجه نظام الملك ابو علي حسن بن علي طوسي وزير الب ارسلان و ملكشاه سلجوقي مقتول در سال 485 هجريست. اين وزير در اواخر حيات به خواهش ملكشاه تجارب ممتد و نظرهاي صائب خود را در تدبير امور مملكت و رعيت و سياست در كتابي گردآورد و آنرا سير الملوك يا سياستنامه ناميد. اهميت سياستنامه در انشاء شيوا و ساده و بسيار روان آنست. انشاء نظام الملك بدرجه‏يي از قيد ابهام و تصنع آزاد است كه هنوز كهنه نشده و همواره تازه و قابل استفاده و نزديك به ذهن و ذوق هر خواننده فارسي زبانست. يكي از كتابهاي قابل توجه و مهم قرن پنجم قابوسنامه است مؤلف اين كتاب عنصرالمعالي كيكاوس نواده شمس المعالي قابوس از خاندان ديالمه زياري است كه قابوسنامه را در نصيحت پسرش گيلانشاه و آموختن راه و رسم زندگاني و اينكه در هر كاري چه حوائج و در بايستهايي در ميانست، نوشت. تأليف كتاب از سال 475 هجري شروع شده و شامل مسائل مختلف اجتماعي و اخلاقي و رسوم و آداب و فنون و علوم و پاره‏اي اطلاعات تاريخي است. سبك اين كتاب بسيار خوب و ساده و در عين حال قديم و كلمات كهنه پارس در آن فراوانست. اهميت قابوسنامه خصوصاً از آن جهت است كه اطلاعات ذيقيمت كثيري راجع بابواب مختلف تمدن و فرهنگ ايران قرن پنجم در آن گرد آمده و ما بسياري از اين اطلاعات نفيس را از ساير مأخذ نمي‏توانيم بدست آوريم. يكي از مشاهير نويسندگان ايران در قرن پنجم ناصر بن خسرو قبادياني (394ـ 481) است. از اين شاعر و نويسنده نامبردار چند اثر معروف به نثر فارسي در دست است مانند سفرنامه و زادالمسافرين و وجه دين و خوان اخوان و جامع الحكمتين كه در همه آنها نويسنده روشي ساده و انشائي روان دارد و حتي در كتاب زادالمسافرين با آنكه در كلام اسمعيليه نوشته شده سادگي و رواني انشاء را حفظ كرده است. ديگر از نويسندگان مشهور قرن پنجم كه نثري بسيار شيوا و زيبا دارد علي بن عثمان جلايي هجو يري غزنوي (متوفي به سال 465) است كتاب كشف المحجوب او قديميترين كتاب فارسي در شرح اصول تصوف است. از اوايل قرن پنجم كتاب بسيار سودمندي بنام تاريخ سيستان در دست داريم كه قسمتي ازان در آغاز قرن پنجم نوشته شده و باقي را در قرون بعد بر آن افزوده‏اند. قسمت اول تاريخ سيستان علي الخصوص آن بخش كه تا زوال دولت صفاريان را شامل است هم از باب مطالب تاريخي و هم از جهت سبك كهنه و فصيح انشاء ارزش و اعتبار فراوان دارد. كتاب ديگري از اوايل قرن ششم داريم بنام مجمل التواريخ و القصص كه نويسنده آن معلوم نيست ليكن چون مؤلف آن از مأخذ معتبر قديم در تأليف كتاب خود استفاده كرده اثر او بسيار مهم و قابل توجه است روش نويسنده كتاب هم بهمين نسبت كهنه و حتي خيلي كهنه‏تر از منشأت اواخر قرن پنجم و در غالب موارد حاوي كلمات و روايات پهلويست. در آغاز قرن ششم دانشمند مشهوري به نام حجةالاسلام محمد بن محمد غزالي طوسي (متوفي به سال 505) چند كتاب و چند نامه به فارسي از خود بر جاي گذاشت. از كتب فارسي او نصيحة الملوك و كيمياي سعادت هر دو انشائي فصيح و ساده و روشن دارد. نويسنده مشهور ديگر قرن ششم به نام محمد بن منوره نواده ابوسعيد ابوالخير كتابي در بيان احوال و عقايد و كلمات جد خود به نام «اسرار التوحيد في مقامات شيخ ابي سعيد» دارد. روش ساده و نثر شيواي اين كتاب به واقع در زبان فارسي كم نظير و شايسته ملاحظه و توجه است. سادگي سخن كه با استواري كلام و صحت تركيب و صراحت معاني آميخته، اين كتاب را بر بسياري از كتب ديگر فارسي رجحان داده است. از صوفي و شاعر و نويسنده بزرگ آخر قرن ششم فريدالدين محمد عطار كه نام او را در شمار شاعران مي‏آوريم كتاب معتبري به نام تذكرةالاوليا حاوي شرح احوال و اقوال صوفيان به روشي بسيار ساده و شامل تمام اختصاصات نثر مرسل در درست است و علاوه بر اين چند كتاب و رساله ديگر به نثر فارسي از عرفاي قرن ششم بر جاي مانده كه همه بر شيوه ساده نويسان انشاء شده است.

قرن پنجم و ششم عصر غزنويان و سلجوقيان و خوارزمشاهيان

نثر مصنوع در قرن ششم:سبك ديگري كه از اواخر قرن پنجم و قرن ششم در نثر فارسي ظهور كرد به سبك مصنوع يا سبك فني مشهور است. مراد از نثر مصنوع يا نثر فني نثري است كه آميخته با صنايع لفظي مانند سجع و جناس و امثال آنها باشد. در اين سبك نويسنده بيشتر بظاهر الفاظ توجه دارد و مهمترين عنصر آن سجع است. سجع به كلماتي گويند كه در پايان دو يا چند جمله متعاقب بكار رود و از حيث وزن و گاه از حيث وزن يا حروف اواخر خود تقريباً يكسان باشد مانند وعيد و تهديد در اين عبارت: «مضمون او همه وعيد و مقرون او همه تهديد» و واقعه و داهيه و قاصي و عاصي در اين عبارت: «چنانكه در چنين واقعه‏يي و در چنين داهيه‏يي خداوند ضجر قاصي به بندگان عاصي نويسد.»نثر مسجع در ادبيات فارسي در نتيجه تأثير ادبيات عرب پيدا شد و شيوع و تجديد آن در نثر عربي از قرن چهارم است و چون همه نويسندگان و ادباي فارسي زبان با ادب عربي آشنايي داشتند و آثار نويسندگان و مترسلان بزرگ عرب را سرمشق خود در نويسندگي و بيان نكات و مضامين مختلف قرار مي‏دادند طبعاً تحت تأثير سبك مصنوع آنها قرار گرفتند و همان سبك را در نثر زبان خود هم بكار بردند و اگر چه بعضي از نويسندگان فارسي زبان مانند عنصرالمعالي صاحب قابوسنامه با وارد كردن سجع در نثر مخالف بودند و زبان فارسي را با آن ناسازگار مي‏دانستند با اين حال همچنانكه گفته‏ايم از اواخر قرن پنجم و علي الخصوص از اواسط قرن ششم به بعد اين سبك در نثر فارسي معمول شد و مدتها متداول بود. نخستين كسي كه در آثار او سجع ديده شد خواجه عبدالله انصاري (متوفي به سال 481) است. وي در رسالات خود مانند «مناجات نامه» و «كنز السالكين» و «هفت حصار» سجعهايي ساده آورد ليكن ايراد سجع در آثار اين نويسنده چون با سادگي همراهست آسيب بسيار به انشاء او وارد نياورد. با تمام اين احوال اگر او سخنان خود را بدون رعايت سجع مي‏نوشت شايد بهتر از عهده ايراد معاني بر مي‏آمد. دوره واقعي صنايع لفظي در نثر از اواسط قرن ششم شروع شد. در اين دوره بكاربردن صنايع مختلف و تكلفات صوري و سجعهاي مكرر و آوردن جمله‏هاي مترادف و استعمال لغات وافر عربي و شواهد از شعر عرب و احاديث و امثال و آيات و تركيبات و مصطلحات علمي معمول شد.اولين كتابي كه توجه به صنايع در آن بسيار است. ترجمه كليله و دمنه است كه در حدود سال 539 هجري پرداخته شد. مترجم اين كتاب ابوالمعالي نصرالله بن محمد بن عبدالحميد غزنوي است كه تا اواخر قرن ششم در قيد حيات بود. در اين كتاب مترادفات و كلمات عربي و تمثل به اشعار و امثال عرب زياد است ولي سجعهاي آن كامل نيست. بعد از ابوالمعالي، نظامي عروضي سمرقندي در كتاب چهار مقاله بيشتر سجع به كار برده است. چهار مقاله در حدود سال 551 و 552 تأليف شده و كتابي است شامل چهار قسمت كه هر قسمت را نويسنده آن براي يك دسته از ندماء سلاطين نوشته است يعني راجع به شاعران، نويسندگان، پزشكان، منجمان. در اين كتاب مقدمه هر يك از صناعات با انشاء كاملاً مصنوع و باقي با استفاده از هر دو روش نثر نگارش يافته و نويسنده در هر دو فن نثر و علي الخصوص در بيان اوصاف داد استادي و مهارت داده است. مهمترين كتابي كه در قرن ششم پيش از چهار مقاله با توجه به صنايع لفظي نوشته شده كتاب مقامات حميدي است. صاحب اين كتاب قاضي حميدالدين عمر بن محمود بلخي(متوفي به سال 559) است و او اين كتاب را به تقليد از مقامات بديعي و مقامات حريري نگاشته و مانند آنها در آن انواع صنايع را بكار برده است. يكي ديگر از نويسندگان قرن ششم منتجب الدين بديع علي بن احمد كاتب جويني منشي سلطان سنجر سلجوقيست كه از نويسندگان مشهور و صاحب مجموعه‏يي از منشآت است به نام عتبة الكتبة. در اين منشآت كه مراسلات ديواني است بنابر رسم نويسندگان درباري آن روزگار بعضي از صنايع لفظي ديده مي‏شود. ديگر از نويسندگان قرن ششم بهاءالدين محمد بن مؤيد البغدادي منشي علاءالدين تكش خوارزمشاه(568ـ596) است كه ازو مجموعه‏يي از منشآت بنام«التوسل الي الترسل» در دست است. نثر بهاءالدين محمد داراي لغات فراوان عربي و صنايع لفظي است و در نوع خود ممتاز است. ديگر حميد الدين ابو حامد احمد بن حامد كرماني ملقب به افضل كرمان است كه از او سه كتاب در دست است به نام «عقدالعلي للموقف الاعلي» و «بدايع الازمان في وقايع كرمان» و «المضاف الي بدايع الازمان». اين سه كتاب در تاريخ سلاجقه كرمان و آشفتگي اوضاع آن ولايت بعد از حمله غزان بر آن تا اواخر قرن ششم و آغاز قرن هفتم است و انشاء هر سه كتاب مصنوع و متكلف است. كتاب ديگري با نثر مصنوع در اواخر قرن ششم تأليف شده است به نام «راحة الصدور». نويسنده اين كتاب نجم الدين ابوبكر محمد بن علي راوندي است كه كتاب خود را در سال599 تأليف كرد و خود مدتي بعد از تأليف اين كتاب زنده بود و بعد از حمله مغول در دربار سلاجقه آسياي صغير به سر مي‏برد. اهميت راحةالصدور تنها از لحاظ حفظ اطلاعات وافر راجع به سلاجقه مخصوص سلاجقه عراق نيست بلكه از اين باب كه با نثر شيوا و زيبايي كه در موارد لزوم از صنايع لفظي نيز بر كنار نمي‏باشد نگاشته شده، بسيار مهم و مورد استفاده است. در برخي از موارد اين كتاب مضامين شعري در لباس نثر درآمده است و اين در مواقعي است كه نويسنده مي‏خواست از ممدوح خويش سخن گويد. راوندي كتاب خود را بعد از فرار به آسياي صغير از جلو حمله مغول، و در آمدن در خدمت كيخسرو بن قلج ارسلان پادشاه سلجوقي آن سامان كه از 616 تا 634 حكومت داشت به نام او در آورد. از كتب بسيار مهم آخر قرن ششم و آغاز قرن هفتم كه چند سال پيش از حمله مغول نگاشته شد كتاب ترجمه تاريخ يميني است. اين كتاب را ابوالشرف ناصح بن ظفر منشي جرفاذقاني «گلپايگاني» در سال 603 از عربي به فارسي درآورد. متن عربي تاريخ يميني از عتبي نويسنده بزرگ معاصر سلطان محمود غزنوي است. عتبي اين كتاب را در شرح حكومت سبكتكين و محمود و به مناسبت راجع به قسمتي از حوادث آخر عهد ساماني نوشته و متن عربي آن از نمونه‏هاي زيباي ادب عربي است. ترجمه فارسي كتاب هم داراي همان ارزش و مقدار مي‏باشد يعني اگر چه به نثر مصنوع نگارش يافته ليكن با نهايت مهارت و استادي پرداخته شده است. از اواخر قرن ششم كتاب نفيسي داريم به نام«روضة العقول» اين كتاب را محمد ين غاضي الملطيوي دبير و وزير سليمانشاه بن قلج ارسلان (597ـ600) از سلاجقه آسياي صغير از كتابي كه اسپهبد مرزبان بن رستم بن شروين از شاهزادگان مازندران به زبان طبري در اواخر قرن چهارم هجري نگاشته بود به زبان فارسي ترجمه كرد(598 هجري). اين ترجمه نثري مصنوع ولي فصيح و زيبا دارد. ترجمه ديگر از همان كتاب چند سال بعد در حدود سالهاي 607ـ 622 ، بدست سعدالدين وراويني معاصر اتابك ازبك بن محمد بن ايلدگز از اتابكان آذربايجان شده و به «مرزبان نامه» موسوم گرديده است. ترجمه وراويني از بدايع آثار فارسي و يكي از شاهكارهاي نثر ماست. اين كتاب با روش مصنوع و با سجع و صنايع ديگر لفظي و استفاده از اصطلاحات علمي و اشعار و اخبار و امثال فارسي و عربي نگاشته شده و اهميت آن خصوصاً در آنست كه افكار شاعرانه چنان در نثر راه يافته است كه بدان اثر تازه‏يي از زيبايي و لطف بخشيده و آنرا در نوع خود بي‏نظير ساخته است. كتاب ديگري از پيش از حمله مغول داريم به نام «تاريخ طبرستان» كه مؤلف آن بهاءالدين محمد بن حسن بن اسفنديار كاتب آنرا در سال 613 به پايان برده است. نويسنده اين كتاب در برخي از موارد داراي روش مصنوع است و در موارد ديگر نثري ساده و فصيح دارد و تنها تصنع او استشهاد به پاره‏اي از اشعار عرب و آوردن سجعهايي در بعض موارد است.
كتب علمي قرن پنجم و ششم عصر غزنويان و سلجوقيان و خوارزمشاهيان قرن ششم را از يك لحاظ ديگر هم بايد براي نثر فارسي دوره بارور و پرحاصلي دانست و آن تأليف بسياري كتب علمي است به فارسي. در اين قرن در انواع علوم مانند رياضيات و طب و طبيعيات و نجوم و ملل و نحل و لغت و علوم ادبي كتبي به زبان فارسي تأليف شده است. از جمله اين كتب يكي مقدمة الادب در لغت عربي به فارسي است كه ابوالقاسم محمود بن عمر زمخشري از اجله متكلمين معتزله (متوفي به سال 538) آنرا تأليف كرد.ديگر كتاب ذخيره خوارزمشاهي در طب و دارو شناسي تأليف زين الدين ابو ابراهيم اسمعيل بن حسن جرجاني معاصر ابوالفتح قطب الدين محمد خوارزمشاه (490ـ521) است. سيد اسمعيل در سال 531 در گذشته و داراي چند كتاب در طب است. كتاب ذخيره او يكي از كتب مهم طب و اهميت آن خصوصاً در آنست كه اولين و مهمترين كتاب جامعي است كه به زبان فارسي در طب و داروشناسي نگاشته شده و نثر آن ساده و فصيح و روشن و حاوي بسياري از لغات و اصطلاحات فارسي در باب امراض و ادويه است. ديگر از آثار معروف علمي به زبان فارسي كتاب جوامع العلوم و كتاب حدايق الانوار في حقايق الاسرار از امام ابو عبدالله فخر الدين محمد رازي متكلم بزرگ قرن ششم و آغاز قرن هفتم است كه به سال 606 در گذشت. ديگر كتاب كيهان شناخت از امام حسن قطان مروزي در جغرافيا و هيئت؛ و ترجمان البلاغه در علم بديع و مباحثي از علم بيان تأليف محمد بن عمرالرادوياني. ديگر كتاب معروف به «ستيني» حاوي شصت علم از علوم و فنون تأليف امام فخر رازي و ديگر روض الجنان در تفسير قرآن از ابوالفتوح حسين بن علي رازي مفسر و متكلم بزرگ قرن ششم و ديگر حدائق السحر في دقايق الشعر در علم بديع از رشيدالدين محمد وطواط شاعر و نويسنده مشهور قرن ششم و جز آن...

شعر فارسي عصر غزنويان و سلجوقيان و خوارزمشاهيان قرن پنجم و ششم

شعر فارسي در قرن پنجم و ششم از ثمرات ترقي ادب فارسي در قرن چهارم برخوردار بود. در آغاز قرن پنجم دربار يميمن الدولة و

امين الملة محمود ابن سبكتكين (متوفي به سال 421) و شهاب الدولة مسعود بن محمود (م:432) و بر اثر ثروت فراواني كه از غزوات هند نصيب دولت آل سبكتكين شده بود، از مأمنهاي بزرگ شاعران گرديد و با وجود شاعران استاد و بزرگي مانند عنصري و فرخي و زينتي و عسجدي و مسعودي رازي مركز مهمي براي ادامه و تكامل سبك ادبي دربار ساماني شد. استاد ابوالقاسم حسن عنصري(متوفي به سال 431) شاعر بزرگ آغاز قرن پنجم است كه دربار محمود و برادرش نصر بن ناصرالدين سبكتكين(م.412) و پسران محمود يعني محمد و مسعود بوجود او آراسته بود. وي در دقت الفاظ و رقت معاني و حسن تركيب كلمات و مهارت در تلفيق عبارات و باريك انديشي و خيال پردازي و چيره دستي در بيان مضامين و مطالب نو در عصر خويش سرآمد استادان سخن و در تمام ادوار ادبي بعد از خود مشهور است. از ابيات معروف اوست: هم سمر خواهي شدن گر سازي از گردون سريرهم سخن خواهي شدن گربندي از پروين كمرجهد كن تا چون سخن گردي قوي باشد سخن رنج بر تا چون سمر گردي نكو باشد سمر*عجب مدار كه نامرد مردي آموزد از آن خجسته رسوم و از آن ستوده سيربه چند گاه دهد بوي عنبر آنجامه كه چند روز بماند نهاده با عنبردلي كه رامش جويد نيابد آن دانش سري كه بالش جويد نيابد آن افسر چو شد بدريا آب روان و كرد قرار تباه و بيمزه و تلخ گردد و بي بر ز بعد آنكه سفر كرد چون فرود آيد به لطف روح فرود آيد و به طعم شكر ز زود خفتن و از دير خاستن هرگز نه ملك يابد مرد و نه بر ملوك ظفر شاعر ديگر معاصر عنصري، استاد علي بن جولوغ فرخي سيستاني (م:429) نيز از شهسواران ميدان بلاغت شمرده شده است. وي در تغزلات لطيف و رقت عواطف و سادگي زبان و شيريني سخن بدرجه‏يي است كه او را در ميان شاعران قصيده سرا به سعدي در ميان غزلسرايان تشبيه ميتوان كرد. از سخنان شيواي اوست: شرف و قيمت و قدر تو به فضل و هنر است نه بديدار و به دينار و به سود و به زبانهر بزرگي كه به فضل و به هنر گشت بزرگ نشود خرد به بد گفتن به همان و فلان گرچه بسيار بماند بنيام اندر تيغ نشود كند و نگردد هنر تيغ نهانورچه از چشم نهان گردد ماه اندر ميغ نشود تيره و افروخته باشد بميان شير هم شير بود گر چه به زنجير بود نبرد بند و قلاده شرف شير ژيان باز هم باز بود ورچه كه او بسته بود شرف بازي از باز فكندن نتوان * دل مردم بنكويي بتوان برد از راه بر نكوكاري هرگز نكند خلق زيان مردمان را خرد و عقل بدان داد خداي تا بدانند بد از نيك و سرود از قرآن نيك و بد هر دو توان كردد وليكن سخنيست نيك دشوار توان كردن و بد سخت آسانتو همي رنج نهي بر تن تا هر چه كني همه نيكو بود احسنت و زه‏اي نيكو دان اين هر دو شاعر يعني عنصري و فرخي در پايان عهد ساماني تربيت شدند و دو سبك تازه كامل كه در اصول و كليات دنباله سبك شعراي پيشين بود بوجود آوردند. سبك اين دو شاعر و يك شاعر جوان با ذوق ديگر كه اواخر حيات آن دو استاد را درك كرده بود يعني ابوالنجم احمد بن قوص بن احمد منوچهري دامغاني صاحب قصائد و مسمط هاي مشهور (متوفي به سال432) مدتها بعد از ايشان در شعر فارسي تأثير داشت تا آنكه در اواخر قرن پنجم و در قرن ششم به سبكهاي تازه‏اي مانند سبك سخن مسعود بن سعد بن سلمان(متوفي در حدود سال 515) و امير الشعرا محمد ابن عبدالملك برهاني معروف به امير معزي(وفات در حدود سال 520) و ابوالمجد مجدود بن آدم سنائي غزنوي صاحب ديوان قصائد و غزليات و منظومه‏هاي حديقةالحقيقة و طرق التحقيق و سيرالعباد و غيره (متوفي به سال 545) و عبدالواسع جبلي غرجستاني(م555) و ابوالفرج روني شاعر قصيده سراي معاصر سلطان ابراهيم غزنوي و علي الخصوص اوحدالدين علي(يا: محمد) بن اسحق انوري ابيوردي(متوفي به سال 583) منتهي گرديد.در اين ميان شاعران ديگري كه معمولاً متمسك به سبك شعر دوره ساماني و اويل عهد غزنوي بوده‏اند در تمام قرن پنجم تا اواسط قرن ششم به شاعري اشتغال داشته‏اند و از آنجمله‏اند: فخرالدين اسعد گرگاني از معاصران طغرل بيك سلجوقي كه داستان «ويس و رامين» را در حدود سال 446 هجري از زبان پهلوي به نظم فارسي درآورد. زين الدين ابوبكر بن اسمعيل ازرقي هروي (متوفي در حدود سال 465) از معاصران و مداحان طغانشاه بن الب ارسلان و از پيروان سبك عنصري. ابونصر علي بن احمد اسدي طوسي(متوفي به سال 465) صاحب منظومه حماسي مشهور گرشاسب نامه و كتاب لغت فرس و مناظرات معروف. عطاء بن يعقوب ناكوك (متوفي به سال 471) قصيده سراي بزرگ و صاحب منظومه حماسي برزونامه.ابومنصور قطران تبريزي(وفات بعد از سال481) از قديمترين شاعران آذربايجان كه به لهجه دري سخن سروده و در سبك سخن خود از شاعران عهد ساماني پيروي كرده و آن روش را با صنايع لفظي درآميخته و در اين سبك شهرت يافته است. حكيم ابومعين ناصربن خسرو قبادياني بلخي، حجت زمين خراساني، (متوفي به سال 481) صاحب ديوان قصائد و مثنويهاي سعادت نامه و روشنايي نامه و كتابهاي مشهور جامع الحكمتين و زاد المسافرين و خوان اخوان و وجه دين و سفرنامه. وي در شعر توجه تام به سبك دوره ساماني داشته و از تمام شعراي قرن پنجم به سبك عهد ساماني بيشتر توجه كرده است. حكيم ابوالفتح عمر بن ابراهيم معروف به خيام نيشابوري رياضي دان و فيلسوف و طبيب مشهور ايران در اواخر قرن پنجم و اوايل قرن ششم كه چند سالي پيش از سال 530 هجري درگذشت و مدفن او در نيشابور است. اهميت خيام بيشتر در آنست كه توانست افكار فلسفي عميق خود را در قالب رباعيات فصيح در آورد و در عين رعايت معني جانب الفاظ را چنان نگاه دارد كه ابيات او نمونه بارزي از فصاحت و رواني و علو معاني باشد. از رباعيات مشهور اوست: خوش باش كه غصه بيكران خواهد بود بر چرخ قران اختران خواهد بود خشتي كه ز قالب تو خواهند زدن ايوان سراي ديگران خواهد بوداين قافله عمر عجب مي‏گذرد درياب شبي كه از طرب مي‏گذردساقي غم فرداي حريفان چه خوري پيش آر پياله را كه شب مي‏گذرداسرار ازل را نه تو داني و نه من وين حرف معما نه تو خواني و نه من هست از پس پرده گفت و گوي من و تو چون پرده برافتد نه توماني و نه من اميرالشعراء شهاب الدين عمعق بخارايي (متوفي به سال 543) قصيده سراي معروف. عثمان بن محمد مختاري غزنوي (متوفي به سال 544 ) صاحب قصائد مشهور و منظومه حماسي شهريارنامه. اديب شهاب الدين ابن اسماعيل صابر ترمدي قصيده سراي شيرين سخن (متوفي به سال 546).شمس الدين محمد بن علي سوزني سمرقندي قصيده سراي شوخ طبع استاد(متوفي به سال 563).رشيدالدين محمد بن عبدالجليل وطواط صاحب ديوان قصائد و رسائل و كتاب حدائق السحر (متوفي به سال 573).اينان كه برشمرديم همه دنباله سبك شعراي عهد ساماني و آغاز عهد غزنوي را گرفتند و تنها تفاوت آثار آنان با متقدمين از باب تحولي بود كه به تدريج در زبان فارسي حاصل مي‏شد و ما به اختصار در آن باب بحث كرده‏ايم. بنابر اين تغيير روش شعر فارسي در اواخر قرن پنجم و اوايل قرن ششم به وسيله يك دسته از شاعران صاحب سبك صورت گرفت كه خاتم آنان انوري بوده است. اهميت انوري در آنست كه با حفظ شيوه استادان كهن لهجه دوره ساماني و آغاز دوره غزنوي را رها كرد و به لهجه عمومي عصر خود كه بر اثر آميزش بسيار با زبان عربي نسبت به قرن چهارم و قرن پنجم تغييري فاحش يافته بود، سخن گفت. علاوه بر اين انوري بيش از هر شاعر مقدم بر خود اصطلاحات علمي و فني را عيناً در شعر بكار برد و از اطلاعات وسيع خود در علوم رياضي و فلسفي براي بيان مضامين شعري استفاده كرد و بدين طريق سبكي نو در شعر فارسي به ميان آورد. انوري علاوه بر قصيده در ساختن غزلهاي لطيف و قطعات پر معني و كوتاه نيز مهارت و شهرت دارد. ازوست: در حدود ري يكي ديوانه بود روز و شب كردي به كوه و دشت گشتدر تموز و دي به سالي يك دوبار آمدي بر طرف شهر از سوي دشت گفتي اي آنان كتان آماده است وقت قرب و بعد اين زرينه طشتقاقم و سنجاب درسرما سه چار توزي و كتان بگرما هفت و هشت گر شما را با نوايي بد چه شد ور كه ما را بود بي برگي چه گشتراحت هستي و رنج نيستي بر شما بگذشت و بر ما هم گذشتخواهي كه بهين دو جهان كار تو باشد زين هر دو يكي كار كن از هر چه دگر بس يا فايده ده از آنچه بداني دگري را يا فايده گير آنچه نداني زد گر كساز اواسط قرن ششم به بعد و علي الخصوص در پايان اين قرن تغييري عظيم در سبك شعر فارسي پديد آمد. علت عمده اين امر همچنانكه پيش از اين گفتيم انتقال شعر فارسي است از مشرق ايران به شعراي عراق و آذربايجان و فارس كه طبعاً لهجه‏اي غير از لهجه ايرانيان مشرق و در بيان معاني روشي تازه دارند. سبب ديگر تغييراتيست كه از جهت اساليب فكري و عقايد و افكار به ميان آمده بود. از پيشروان بزرگ اين تغيير سبك كه هر يك سبكي خاص در شعر دارند، بعد از انوري شاعران ذيل را بايد نام برد: اثيرالدين اخسيكتي كه در اواخر قرن ششم مي‏زيسته و از اكابر بلغاي عهد خود بوده و با خاقاني معارضه داشته است. خاقاني(افضل الدين بديل بن علي شرواني) (متوفي به سال 595) صاحب قصائد و ترجيعات و مقطعات و غزلهاي مشهور و مثنوي تحفةالعراقين كه در تركيبات بديع و تخيلات و تشبيهات و اوصاف نو از ميان تمام شاعران نيمه دوم قرن ششم امتياز خاصي دارد و سبك او مدتها بعد از وي در قصيده سرايان ايراني مؤثر بوده است. از اشعار اوست: اگر كيمياي وفا جست خواهي جز از دست هر خاكپايي نيابيدم خاكپايي ترا مس كند زر پس از خاك به كيميايي نيابينفس عنبرين دارو آه آتشين زن كزين خوشتر آب و هوايي نيابيبه آب خرد سنگ فطرت بگردان كزين تيزتر آسيايي نيابيدرين هفت ده زير و نه شهر بالا وراي خرد ده كيايي نيابيبرون ران از اين شهر و ده رخش همت كه اينجاش آب و چرايي نيابيبهمت وراي خرد شو كه دل را جز اين سدرةالمنتهايي نيابيبدل به رجوع تو كآن ير دين را به جز استقامت عصايي نيابيبه صورت دو حرف كژ آمد دل اما ز دل راستگوتر گوايي نيابينه نون و القلم هم كژست اول آنگه به جز راستش مقتدايي نيابيز دل شاهدي ساز كو را چو كعبه همه روي بيني قفايي نيابيچو دل كعبه كردي سر هر دو زانو كم از مروه‏يي يا صفايي نيابيابو محمد الياس بن يوسف معروف به نظامي گنجوي يكي ديگر از شاعران صاحب سبك اواخر قرن ششم است (متوفي به سال599 يا 602) كه بيش از هر شاعر معاصر خود در ادبيات فارسي داراي نفوذ و اثر آشكار مي‏باشد. اثر مشهور او غير از قصايد و غزليات كه اكنون كمي از آنها باقي مانده پنج مثنوي: مخزن الاسرار، خسرو و شيرين، ليلي و مجنون، هفت پيكر يا بهرام‏نامه، اسكندرنامه است. اگر چه داستانسرايي پيش از نظامي در شعر فارسي معمول بوده است ليكن نظامي در اين فن چنان مهارت بكار برده و به نحوي از عهده صحنه سازيها و تنسيق مطالب داستانهاي ريزه‏كاري و بيان تشبيهات و استعارات و مضامين متنوع تازه كرده كه قلم نسيان بر آثار پيشينيان كشيده و بعد ازو تا چند قرن روش وي در داستانسرايي مورد تقليد بوده است. شاعران ديگري هم در اواخر قرن ششم مي‏زيسته‏اند كه هر يك در تكميل سبك تازه شعر فارسي تأثيري داشتند مانند فلكي شرواني (متوفي به سال587) و مجيرالدين بيلقاني (متوفي به سال 577) شاگرد خاقاني كه روش استاد خود را با قدرت و مهارتي خاص تقليد و تعقيب كرده و جمال الدين محمد بن عبدالرزاق اصفهاني(متوفي به سال 588) و ظهيرالدين طاهربن محمد فاريابي (متوفي به سال 598) كه هر دو در كامل ساختن سبك قصيده سرايان اواخر قرن ششم و تكميل و تلطيف غزل سهم بسيار دارند. غير از قطران و خاقاني و مجيرالدين و نظامي و فلكي شعراي ديگري نيز در همين اوان در آذربايجان مي‏زيسته‏اند كه همگي از مشاهير سخنوران پارسي زبان شمرده مي‏شوند و از آنجمله‏اند: قوامي مطرزي گنجوي، قوامي گنجوي، ابوالعلاء گنجوي، عزالدين شيرواني، سيد ذوالفقار شيرواني، با وجود اين شاعران آذربايجان يكي از مراكز مهم شعر پارسي در قرن پنجم و ششم شده و در رديف خراسان و عراق قرار گرفته بود.

عرفان در شعر فارسي عصر غزنويان و سلجوقيان و خوارزمشاهيان قرن پنجم و ششم

از موضوعاتي كه مخصوصاً در قرن ششم در شعر فارسي به شدت رخنه كرد تصوف و عرفان است. توجه به افكار عرفاني در شعر البته از قرن ششم زودتر صورت گرفته ليكن اثر بيّن و آشكار آنرا از آغاز اين قرن در اشعار فارسي مي‏بينيم. نخستين كسي كه به ايجاد منظومه‏هاي بزرگ عرفاني توجه كرده سنائي است. منظومه‏هاي حديقةالحقيقة و طريق التحقيق دو اثر معروف او در تصوف و عرفانست و علاوه بر اين بسياري از قصائد او در دوره دوم شاعري يعني دوره‏يي كه دست از لهو و طرب شسته و به بيان حقايق عرفاني توجه كرده بود، به موضوع اخير اختصاص داده شده است. شاعر بزرگي كه بعد از سنائي در قرن ششم و آغاز قرن هفتم همه آثار خود را به بيان مسائل عرفاني تخصيص داده فريدالدين محمد عطار(متوفي به سال 627) است كه علاوه بر ديوان قصائد و غزلها منظومه‏هاي مهمي مانند منطق الطير و اسرارنامه و مصيبت نامه و الهي نامه و غيره ازو به يادگار مانده است. با ظهور عطار در قرن ششم شعر عرفاني به نهايت كمال رسيد و در حقيقت ظهور او و سنائي مقدمه ظهور مولوي و وجود يافتن مثنوي او يعني بزرگترين شاهكار آثار عرفاني فارسي بوده است. ورود مسائل عرفاني در شعر باعث شد كه اولاً تنوعي خاص در شعر فارسي به وجود آيد و چاشني تازه‏اي به آن داده شود و ثانياً اختصاص شاعران را بدربار تا درجه‏يي از ميان ببرد و شعرايي پديد آورد كه خارج از دربارهاي سلاطين به ايجاد شاهكارهاي ادبي خود قيام كنند.

پاره‏اي از اختصاصات شعر فارسي در قرن پنجم و ششم

از مسائلي كه بطور كلي بايد در شعر قرن پنجم و ششم و علي الخصوص از نيمه دوم قرن پنجم به بعد ذكر كرد يكي وجود تأثيرات

محلي است در اشعار كه نتيجه تجاوز لهجه دري از محيط مكالمه خود است. ديگر ورود هر شاعر است در مباحث مختلقي مانند مسائل فلسفي و صوفيانه و زهد و اندرز و وصف و غزل و مدح و هجو و نظاير آنها. ديگر تأثير اطلاعات مختلف هر شاعرست در اشعار او كه مسلماً نتيجه تعليمات مدرسه‏يي آنان بوده. خاقاني از معايبي كه بر عنصري مي‏گيرد اينهاست: نبوده است چون من گه نظم و نثر بزرگ آيت و خرده‏دان عنصريبه نظم چو پروين و نثر چونعش نبود آفتاب جهان عنصري اديب و دبير و مفسر نبود نه سحبان يعرب زبان عنصري و مدعي است كه خود از همه اين مزايا برخوردارست و به واقع هم همه اين اطلاعات به اضافه اطلاعات نجومي و فلسفي و رياضي و طبي در اشعار آن شاعر به تمام معني مؤثر بوده است. شرايطي كه براي قبول يك شاعر در حوزه شعرا وجود داشت سنگين بوده است. نظامي عروضي در اين باب شرحي دارد كه نقل قسمتي از آنرا بي‏فايده نمي‏بينيم:«...اما شاعر بدين درجه نرسد الا كه در عنفوان شباب و در روزگار جواني بيست هزار بيت از اشعار متقدمان ياد گيرد و ده هزار كلمه از آثار متأخران پيش چشم كند و پيوسته دواو ين استادان همي خواند و ياد همي‏گيرد كه در آمد و بيرون شد ايشان از مضايق و دقايق سخن بر چه وجه بوده است تا طرق و انواع شعر در طبع او مرتسم شود و عيب و هنر شعر بر صحيفه خرد او منقش گردد تا سخنش روي در ترقي دارد و طبعش به جانب علو ميل كند. هر كرا طبع در نظم شعر راسخ شد و سخنش هموار گشت روي به علم شعر آورد و عروض بخواند و گرد تصانيف استاد ابوالحسن السرخي البهرامي گردد چون غاية العروضين و كنز القافيه، و نقد معاني و نقد الفاظ و سرقات و تراجم و انواع اين علوم بخواند بر استادي كه آن داند تا نام استادي را سزاوار شود و اسم او در صحيفه روزگار پديد آيد چنانكه اسامي ديگر استادان كه نامهاي ايشان ياد كرديم.»اينها مطالبي از ادبيات بود كه شاعر مي‏بايست فرا گيرد و يا مطالعه كند. علاوه بر اين شرط عمده‏يي نيز براي شاعر در قرن ششم قائل بودند و آن چنان بود كه بايد «در انواع علوم متنوع باشد و در اطراف رسوم مستطرف زيرا كه چنانكه شعر در هر علمي بكار همي‏شود هر علمي در شعر بكار همي‏شود...» و به همين سبب است كه از اواسط قرن پنجم به بعد براي فهم اشعار غالب شعرا يك دوره اطلاع از علوم متداول آن عهد لازم است و بي‏استعانت از آن علوم فهم اشعار دشوار و گاه غير ممكن مي‏شود. تنوع در انواع شعر در قرن پنجم و ششم از قرن چهارم اندكي بيشتر بوده است. مثنوي و قصيده و غزل و رباعي و تركيب بند و ترجيع بند در آثار شعراي اين عهد به وفور ديده مي‏شود و غالب شعرا سعي داشتند در همه اين انواع طبع آزمايي كنند مثلاً خاقاني همه نوع شعر را از مثنوي تا ترجيعات ساخته است. مطالب و مضامين اين اشعار به تفاوت عبارتست از مدح و هجو و وعظ و زهد و حكمت و غزل و تصوف و مسائل علمي و داستاني و تبليغات ديني و فلسفي به ساير مسائل كمتر توجه داشتند و برخي ديگر مانند خيام تنها تحت تأثير القاآت و الهامات فلسفي واقع مي‏شدند و برخي ديگر بدو يا چند موضوع و مطلب متوجه بودند و اين تنوع در مطالب بر روي هم باعث شده است كه اشعار فارسي قرن پنجم و ششم مانند گنجينه پر بهايي به جواهر گوناگون مزين باشد و هر گوشه آن بيننده را به نوعي جلب كند...

انتظار

2007-10-29T09:50:00.000-07:00

انتظار
نگاهم بسوی آستانه دری است
که از اندرون آن اندام بلند گیاه گونه ات عبور و یا ورود کند
به التزام
شاید گذارت ، اگر چه اندک و یا غبار آلود از پشت پنجره خانه ام باشد
سرمای درونم می آزرد پیکره خسته و فرتوت مرا
من رنج دیده ام و آزرده این هیاهوها
متحیر و مبهوت فقط نیم نگاهی را به انتظار نشسته ام
و آنقدر خواهم ایستاد تا نگاهم را سوئی نباشد
بارها و بارها این هزاران بار گفتم گفتم
به گدائی گوشه چشمی معتکف نشسته ام
فردا شاید تو بیائی در پوششی ارغوانی
و هماره بیفشانی بوی خوش آگین وجودت را برزمین
من نیز همراه با همه چیز اندکی بکام کشم حلاوت و شیدائی تو را

در صف انتظار ، در پی یار

استکهلم 93/03/01

نوآوري در شعر

2007-10-29T08:56:00.000-07:00

Portrait of Nima Yoshij by Hannibal Alkhas

تا اوايل قرن حاضر هجري خورشيدي، شاعران ما دو اصل كلي تساوي وزن مصراعهاي شعر و نظم ثابت قافيه ها را رعايت كرده اند و اگر هم نوآوري هاي در قالبهاي شعر داشته اند، با حفظ اين دو اصل بوده است. در آغاز اين قرن، شاعراني به اين فكر افتادند كه آن دو اصل كلّي را به كنار نهند و نوآوري را فراتر از آن حدّ و مرز گسترش دهند. شعري كه به اين ترتيب سروده شد، شكلي بسيار متفاوت با شعرهاي پيش از خود داشت. آنان كه با غزل حافظ و سعدي و مثنوي فردوسي و نظامي و امثال اينها عادت داشتند، ناگهان چنين شعرهايي پيش روي خويش مي ديدند: قُقنوس، مرغ خوشخوان، آوازه جهان، آواره مانده از وزش بادهاي سرد، بر شاخ خيزران، بنشسته است فرد، بر گرد او به هر سر شاخي پرندگان. در اين گونه شعرها، شاعر مقيّد نيست مصراعها را وزني يكسان ببخشد و در چيدن مصراعهاي همقافيه، نظامي ثابت را ـ چنان كه مثلاً در غزل يا مثنوي بود ـ رعايت كند. طول مصراع، تابع طول جمله شاعر است و قافيه نيز هرگاه شاعر لازم بداند ظاهر مي شود. در اين جا آزادي عمل بيشتر است و البته از زيبايي ويژه موسيقي شعر كهن هم خبري نيست. ما را بر سر زمان، نحوه و زمينه هاي اجتماعي و فرهنگي پيدايش چنين شعرهايي بحث نيست و بيشتر برآنيم كه اين گونه شعر را بشناسيم و البته در حدّ نياز، به مقتضيات آن اشاره كنيم. به هر حال، پديدآورنده جدي اين قالبها را نيما يوشيج مي شمارند، يعني علي اسفندياري، رك به نيما يوشيج اسفندياري از باشندگان روستاي يوش از توابع شهرستان آمل در مازندران ايران. البته همه اقرار دارند كه پيش از نيما يوشيج نيز اندك نمونه هايي از اين گونه شعر در دور و كنار ديده شده است، ولي نه قوّت آن شعرها در حدّي بوده كه چندان قابل اعتنا باشد و نه شاعران آنها با جدّيت اين شيوه را ادامه داده اند. نيما نخستين كسي بود كه به اين قالبها به چشم يك نياز جدّي نگريست و حدود سي سال، توان شعري اش را بر سر اين كار نهاد. پس از اين نوآوري نيما يوشيج، تحوّل در قالبهاي شعر ادامه يافت و شكلهايي ديگر نيز پيشنهاد شد كه در آنها نيز آن دو اصل كهن تساوي وزني مصراعها و نظم قافيه ها به كنار نهاده شده بود. كم كم همه اينها "شعر نو" ناميده شدند و اين، هر چند اسمي مسامحه آميز و كم مسمّي بود، عنواني فراگير شد و حتّي بر سر زبان مخالفان نيز افتاد. مي گوييم اين اسم كم مسمّي بود، زيرا نو و كهنه بودن، تنها در شكل موسيقيايي كلام نيست كه با تغيير اين شكل، بپنداريم حتماً شعر از همه جهات، نو شده است. از سويي ديگر، نو بودن نسبي است و مطمئناً اگر پس از يك قرن نيز اين قالبها را شعر نو بخوانيم، خطا كرده ايم. ولي نوگرايي نيما و پيروان او، فقط در قالبهاي شعر نبود

آنها در همه عناصر شعر معتقد به يك خانه تكاني جدّي بودند و حتّي مي توان گفت تحوّلي كه به وسيله اينان در عناصر خيال و زبان رخ داد، بسي عميق تر و كارسازتر از تحوّل در قالب شعر بود. دريغ كه هم بسياري از نوگرايان و هم خيلي از مخالفان آنها، همين قالب يا پوسته شعر را ديدند و از باطن آن غافل ماندند. بسيار كسان بودند كه خرده ذوقي داشتند ولي توان دست و پنجه نرم كردن با وزن و قافيه در آنان نبود و اينان شعر نو را مستمسكي كردند براي اظهار وجود و چنين شد كه ناخالصي در شعر، بيشتر از پيش شد. در قديم، وزن و قافيه همچون دربانهايي خشن، مانع ورود نامحرمان به حريم شعر مي شدند كه در شعر نو، ديگر نه دري دركار بود و نه درباني. چنين شد كه گروهي از شاعر نمايان، زير چتر فراخ شعر نو پناه آوردند و البته كم و بيش مايه بدنامي آن هم شدند. از سويي ديگر، بسيار كسان كه عادت چند قرنه به اسلوب كهن، چنين تحوّلي را در چشم آنان غير ممكن كرده بود، با نگراني شديدي پا پيش نهادند و با اين قالبها از در ناسازگاري وارد شدند. اينان نيز از شعر نو فقط ظاهرش را درك كردند و آن قدر از اين ظاهر عجيب و غريب شگفت زده شدند كه ديگر مجال انديشيدن به باطن برايشان نماند.

از حق نگذريم، هرج و مرجي كه به وسيله آن نوپردازان كم مايه ايجاد شده بود، در واكنش شديد سنّت گرايان بي اثر نبود و حتّي شايد بتوان گفت مخالفتهاي سنّت گرايان نيز، در تعديل رويه نوپردازان مؤثّرواقع شد. ولي شعر نو يك نياز جدّي بود يا يك تفنّن وارداتي و بي دردانه؟ تجربه نشان داده است كه تفنّن ها نه پايدارند و نه تأثيري گسترده مي گذارند. اينها موجهايي هستند كه مي آيند و مي روند و گاه خس و خاشاكي هم به ساحل مي افكنند و نه بيشتر از اين. شعر نو چنين نبود; جرياني بود تأثير گذار، همه جانبه و ماندگار، چنان كه پس از حدود شصت سال، هنوز هم زايندگي و بالندگي دارد. براستي چه چيزي گرايش به اين قالبها را در اين قرن ايجاب كرد و چرا در اين زمان خاص، عدّه اي به اين نتيجه رسيدند كه عمر قالبهاي كهن به سر رسيده است؟ در پاسخ به اين سؤال، نخست بايد دريابيم كه تنگنايي در قالبهاي كهن بوده يا نه; و اگر بوده، شعر نو چه گريزگاهي پيشنهاد كرده است.

رعايت قالبهاي كهن، يعني گردن نهادن به آن دو اصل تساوي وزن و نظم قافيه ها، و اين گردن نهادن، هم چنان كه شعر را موسيقي اي دلپذيرمي بخشد، محدود كننده نيز هست. مي گوييم مصراعها بايد برابر باشند. براستي مصراع چگونه شكل مي يابد؟ از لحاظ موسيقيايي، يك مصراع، مجموعه اي منظم از هجاهاست و وقتي به آخر مجموعه مي رسيم، بايد يك توقف ناگزير داشته باشيم براي تجديد نفس و دريافت وزن و قافيه. اين از جنبه موسيقيايي قضيه بود; ولي از سويي ديگر، ما يك توقفگاه هم از بُعد زبان در پايان هر جمله داريم. حالت مطلوب، آن است كه اين دو قالبهاي نوين توقفگاه، بر هم منطبق شوند يعني پايان مصراع، پايان جمله نيز باشد. در غير آن صورت اگر جمله در ميان مصراع تمام شود، ما ناگزير به يك توقّف زباني هستيم كه به موسيقي لطمه مي زند و اگر مصراع تمام شود ولي جمله ناقص باشد، ما ناچاريم براي حفظ موسيقي، درنگي بكنيم كه به دريافت معني آسيب مي رساند. مثال بارز براي شكسته شدن مصراعها و جمله ها، اين بيت سعدي است: دو چيز طيره عقل است; دم فروبستن به وقت گفتن و گفتن به وقت خاموشي.سخن سعدي، از سه جمله تشكيل شده است: دو چيز طيره عقل است; آدم فروبستن به وقت گفتن و گفتن به وقت خاموشي ولي ناچاري شاعر در تساوي مصرعها، او را وادار كرده كه جمله دوّم را دوپاره كند و هر پاره اي را در مصراعي جاي دهد. چنين است كه هيچ يك از اين مصراعها استقلال زباني ندارد و اگر آنها را بدون توقف نخوانيم، معني شعر دريافت نمي شود. در چنين مواردي، اگر شاعر بخواهد طول جمله و طول مصراع برابر باشد، چون قدرت تصرّف در مصراع را ندارد، همه فشار را بر سر جمله مي آورد; يعني يا بخشي از آن را حذف مي كند و يا چيزي به آن مي افزايد كه چه بسا اين حذف و اضافه ها غير طبيعي است و شعر را نازيبا مي كند. ببينيد كه "هلا" در اين دو بيت، چه ناخوش افتاده است: چند از وهم، هلا رشته به بربط بندم نقش توحيد، بر اين خطّ مقرمط بندم زهرناك است هلا راحت نوشينه مرا كه به سر واقعه اي رفته است دوشينه مرا علي معلّم

مشكل ديگر اين است كه در قالبهاي كهن، غالباً هر دو مصراع با هم قرينه مي شوند و يك بيت مي سازند. بنابراين به طور طبيعي و بناگزير، تعداد مصراعها زوج است و شاعر بايد به هر حال، براي هر مصراع، قرينه اي بتراشد هر چند حرفش به اندازه همان يكي بوده باشد. نظم قافيه ها بيش از تساوي وزنها محدود كننده است چون شاعر ناچار است بعضي مصراعها را با كلماتي از پيش تعيين شده پايان بخشد. اين قافيه ها، ذهن شاعر را خط دهي مي كنند و آزادي تخيّل او را محدود. شايد لزومي نداشته باشد اشكال مختلف گرفتاريهايي را كه از رعايت قافيه ناشي مي شود، بر شماريم و تقسيم بندي كنيم. به هر حال آن چه مسلّم است، محدوديتي است كه از اين رهگذر براي شاعر پديد مي آيد. با يك تشبيه مي توان گفت در قالبهاي كهن، شاعر همانند كاشيكاري است كه مقيّد باشد فقط كاشيهايي سالم و هم اندازه به كار ببرد و در عين حال، نقشي منظم نيز بر ديوار بيندازد. البته كاشي كردن يك ديوار صاف، ساده و طولاني با اين شكل، كار سختي نيست; ولي وقتي فضا تنگ باشد و ديوار ناهموار، اگر نگوييم كار غير ممكن مي شود، حدّاقل مي توان گفت هنرمندي بسياري طلب مي كند. حتي كار شاعر از اين هم سخت تر است چون بايد در عين حفظ شكل منظم، مراقب باقي عناصر شعر هم باشد كه در بهترين شكل خود ظاهر شده باشند.با اين همه، البته نمي توان گفت شعري كه در قالبهاي كهن سروده مي شود، حتماً ناقص از كار درمي آيد و اگر هم چنين ادعايي بكنيم، وجود اين همه شعرهاي كهن زيبا، هنرمندانه و پرمحتوا را در گنجينه ادبيات خويش، چگونه توجيه مي توانيم كرد؟ اگر واقع بين باشيم، بايد بپذيريم كه بسياري از اين محدوديتها، در دست شاعران توانا به ابزار بيان هنري تبديل شده اند. حذف، تكرار، تركيب سازي و ديگر قابليتهاي زباني كه پيشتر بدانها پرداخته ايم، گاهي فقط براي رويارويي با تنگناهاي وزن و قافيه در شعرها رخ مي دهند و از اين زاويه، تمايزي به زبان مي بخشند. شايد ناچاري اي كه علي معلّم در اين بيتها براي پركردن وزن داشته او را به اين تكرار زيبا و يا ذكر كلمه "برادر" در وسط مصراع واداشته و به هر حال، ما در اين جا نه تنها احساس تصنّع و تكلّف نمي كنيم كه نوعي هنرمندي نيز مي يابيم: به ترك چشمه در آغاز شب روانه شديم دو رودخانه، برادر! دو رودخانه شديم آدو رودخانه، روان تا كران ساحل نور يكي به بستر ظلمت، يكي به بستر نور دو رودخانه، برادر! عظيم و پهناور دو رودخانه، برادر! قريب يكديگربه هرحال، سابقه هزار ساله شعر كهن ما نشان مي دهد كه نظام وزن و قافيه در آن قالبها را نمي توان مانعي جدّي براي شعر سرودن قلمداد كرد. در عين حال منكر اين هم نمي توانيم شد كه اينها به هر حال، در مواردي تنگناهايي نيز ايجاد مي كنند و بسيار طبيعي است كه شاعري براي رهايي از اين تنگناها، نظام قراردادي وزن و قافيه را بشكند و يا حداقل اصلاح كند تا آزادي عمل بيشتري در عناصر خيال و زبان بيابد. نيمايوشيج و پيروان او به چنين نتيجه اي رسيدند و عمل كردند و در هدف خود موفّق هم بودند.

ولي چرا ناگهان در اوايل قرن حاضر و پس از ده قرن شعرسرايي شاعران پارسي گوي، چنين بحثي پيش آمد چنين نتيجه اي گرفته شد؟ البته دگرگونيهاي سريع سياسي و اجتماعي، در اين ميان كارساز بوده، ولي يك عامل ديگر را هم نبايد ناديده گرفت و آن تغيير فرهنگ رسانه اي ماست. ما فرهنگي داشته ايم شفاهي، كه در آن شعر را بيشتر با گوش مي شنيده اند و كمتر به صورت مكتوب مي خوانده اند. آنگاه كه شعر با گوش سر و كار دارد، حرف اوّل را موسيقي مي زند، يعني وزن و قافيه; و طبيعي است كه شاعر بكوشد حتي الامكان عيار آنها را در حدّ ثابتي نگه دارد. در عصر حاضر و با گسترش رسانه هاي چاپي، فرهنگ به سوي مكتوب شدن پيش رفت و لاجرم نقش موسيقي كلام كه بيشتر شنيدني بود، كمتر شد. شاعران كهن سرا مي كوشيدند نظام موسيقيايي را حفظ كنند هرچند در اين ميانه آسيبي هم به زبان و خيال وارد شود و شاعران نوگرا مي كوشند آزادي عمل خويش در خيال و زبان را حفظ كنند هرچند آسيبي متوجه موسيقي شود. پس مي توان گفت پيدايش شعر نو، ناشي از يك سبك و سنگين كردن مجدّد عناصر شعر و ايجاد توازني نوين براي آنها بوده است; چنان كه مثلاً در تغيير توازن قوا در يك حاكميت، رئيس جمهور جايش را به نخست وزير بدهد يا برعكس

قالبهاي نوين شامل :
قالب نيمايي
شعر آزاد
شعر منثور

از بيان شاعرانه تا شعر

جامعه بشري براي اين كه يك سخن برتر را به عنوان شعر بپذيرد، چنين خواستهايي از آن دارد:منطق گفتار، متفاوت با منطق عادي ما باشد.ساختار زباني متفاوتي در آن به كار رفته باشد.تناسبهايي از جهات مختلف در آن سخن حس شود.آن سخن، يك مجموعه نظامدار باشد به گونه اي كه خواننده خود را با يك اثر ادبي متشكل روبه رو ببيند.گوينده از ايجاد آن سخن، هدف خاصي داشته باشد يعني آن بيان ويژه را براي تأثيري ويژه اختيار كرده باشد.

انديشه

عواطف انساني، درونمايه عمده اي براي شعر هستند ولي براستي مي توان بدون يك تكيه گاه فكري، صاحب عاطفه بود؟ هر احساس شاعرانه اي ـ اگر راستين باشد نه تصنّعي ـ از نوع نگرش شاعر به جهان آب مي خورد و هر انساني ـ ولو خود نداند ـ صاحب يك نظام فكري است. منظور ما از انديشه، در اين جا، آن بخش از تفكّرات شاعر است كه در شعرش تجلّي مي يابد به گونه اي كه با تعمّق در شعر، مي توان دريافت كه او چگونه مي انديشد. چنين نبايد تصوّر كرد كه براي پيدا كردن ردّ پاي تفكّر در شعر شاعران، بايد در پي شعرهاي حكيمانه و يا پند و اندرزهايي كه جنبه تعليمي داشته اند برويم. فردوسي در شاهنامه و در جريان گشوده شدن گنگ دز به وسيله كيخسرو، از زبان اهل حرم افراسياب مي گويد:كه از شهرياران سزاوار نيست بريدن سري كان گنه كار نيست اين سخن در واقع حاصل نگرش او نسبت به حكومت داري است كه در دهان اهل حرم گذاشته شده است. يكي دو قرن پس از او، انوري در قطعه اي كه در تقاضاي افزايش مواجب سروده، مي گويد "پادشاهان از پي يك مصلحت صد خون كنند". ما در اين دو شعر، دو گونه تفكّر مي بينيم، هر چند هيچ يك در اين جا بر سر حكيمانه شعر گفتن نبوده اند; فردوسي داستانسرايي مي كرده و انوري تكدّي. يك شعر وقتي موفّق و ماندگار است كه در آن سوي بار عاطفي آن، يك نگرش فكري نيز نهفته باشد به گونه اي كه اگر شعر را با برداشتن خيالها و ديگر هنرمنديهاي صوري اش به نثر ترجمه كنيم، نيز آن فكر باقي بماند. براي روشن شدن اين سخن، مي توانيم دو بيت از بيدل را ببينيم:خيال حلقه زلف تو ساغري دارد كه رنگ نشأه آن نيست جز پريشاني دوري مقصد به قدر دستگاه جست و جوست پا گر از رفتار مانَد، جاده منزل مي شود بيت نخست، پُر از تصوير است; ولي وقتي همه را بشكافيم، به اين خواهيم رسيد كه "زلف تو پريشان است" و فراتر از اين، چيزي در بيت نمي توان يافت. در بيت دوّم، ولي يك فكر مطرح مي شود. شاعر برخلاف اين ذهنيت طبيعي كه "با حركت و جست و جو مي توان به منزل رسيد"، مي گويد "جست و جوهاست كه مقصد را دور نشان مي دهد و اگر پاي در دامن بكشيم و در خود سير كنيم، همين جاده، خود سرمنزل مقصود خواهد بود." اين از شاخصه هاي تفكّر بيدل است و در اين سه بيت ديگر از همين شاعر نيز به شكلهاي مشابهي بيان شده است:جمعيّت وصول، همان ترك جست و جوست منزل دميده اي اگر از پا گذشته اي شايد ز ترك جهد، به جايي توان رسيدگامي در اين بساط، به پاي بريده روگر به خود سازد كسي، سير و سفر در كار نيست اين كه هر سو مي رويم، از خويش رَم داريم ما ما در شعر خويش، شاعران صاحب انديشه كم داشته ايم و امروز نيز كمتر كساني هستند كه بتوان يك دستگاه فكري منسجم در شعرشان سراغ گرفت. در بيشتر شعرها آن چه به چشم مي خورد، انديشه اي اقتباسي است كه گاه با رفتارهاي عملي شاعر ناسازگاري دارد. در بسيار شعرها هم اصطلاحات فلسفي يا عرفاني خود را به رخ مخاطب مي كشند، ولي فراتر از آن اصطلاحات، چيز دندانگيري نمي توان يافت. ولي اين قدم نخست بود. پس از دريافت وجود انديشه در شعر، بايد ديد كه آن انديشه تا چه حد ارزشمند و قابل پذيرش است. اين جاست كه پاي مباحث ارزشي به ميان مي آيد. بسياري از مدّعيان انديشه در شعر امروز، عملاً راه به تركستان برده و با ارائه فكرهايي كه قابليت پذيرش در شرايط فرهنگي و اجتماعي جوامع ما نداشته اند، عملاً در برابر ارزشهاي تثبيت شده جامعه ايستاده اند. شعر اينان عملاً مصداقي از همان تيغ تيز در كف زنگي مست بوده و چه بسا آسيب ها وارد كرده است. بحث درباره عنصر انديشه، از سويي وارد قلمرو دانشهاي ديگري غير از شعر مي شود و از سويي جنبه آموزشي خودش را از دست مي دهد چون فكر كردن را نمي توان آموزش داد و اگر هم بتوان، كار يك مجموعه آموزشي شعر نيست. پس ما بيش از آن كه اهميت وجود انديشه را گوشزد كنيم، كاري نمي توانيم كرد. به هر حال، نبايد از ياد برد كه تأثّرات عاطفي، هر قدر هم كه شديد باشند، گذرا و مقطعي هستند. يك شعر، در مواجهه نخست، اثر عاطفي بيشتري دارد و در دفعات بعدي، آن اثر را نخواهد گذاشت، مگر اين كه در كنار عاطفه، چيز عميق تري هم وجود داشته باشد يعني انديشه. گذشته از آن، تحوّلي كه در اثر انديشيدن در انسان ايجاد مي شود، از تحوّلات عاطفي بسيار عميق تر و ماندگارتر است.

سبك شعر

هر چند در شعر همه شاعران، مي توان عناصري را يافت كه سبب تمايز كلام از سخن عادي مي شود، شيوه استفاده همه از اين عناصر يكسان نيست. مثلاً عنصر خيال، يكي از ابزارهاي عمده بيان شاعرانه است امّا از ميان چند شاعر همدوره، ممكن است يكي به تشبيه گرايش بيشتري داشته باشند، يكي به استعاره و ديگري به مجاز.منظور از سبك يك شاعر، مجموعه ويژگيهايي است كه شعرش را از عامه شاعران آن روزگار، متمايز مي كند. يك ويژگي سبكي، دو شاخص عمده دارد:انحراف از هنجار (انحراف از نُرم) بسامد منظور از هنجار، مجموعه ويژگيهايي است كه به طور طبيعي و معمول در شعر يك دوره وجود دارد و انحراف از هنجار، يعني خارج شدن از اين روال كلّي. بسامد نيز ميزان تكرار اين انحراف در آثار شاعر است. مثلاً اگر در غزلهاي شاعران امروز بنگريم، در مي يابيم كه اغلب شاعران از وزنهاي شفّاف و با طول متوسّط مثل "مفعول فاعلات مفاعيل فاعلات"، "مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلات" و "فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلات" استفاده كرده اند و استفاده از اين وزنها در اين دوره از شعر فارسي، يك هنجار(نُرم) است. حالا شاعري مثل سيمين بهبهاني مي آيد و برخلاف اين هنجار، وزنهايي كدر، بلند و حتّي گاه نوظهور را در غزلش به كار مي گيرد نظير "مستفعلن فاعلاتن مستفعلن فاعلاتن" يا "مفاعلن فعلاتن فع مفاعلن فعلاتن فع". اين، انحرافي است از آن هنجار و چون در شعر اين شاعر بسيار رخ داده (بسامد بالايي دارد) يك ويژگي سبكي او شمرده مي شود. البته ديگراني هم قبل و بعد از اين شاعر در چنين وزنهايي شعر گفته اند، امّا نه آن قدر كه براي آنان نيز يك ويژگي سبكي باشد. با يك بررسي آماري ساده، مي توان دريافت كه در غزل بعد از انقلاب اسلامي، فقط حدود ده درصد غزلها در اين وزنها سروده شده اند در حالي كه در كتاب "خطّي ز سرعت و از آتش" سيمين بهبهاني اين نسبتدرصد بالای مي رسد و در كتاب "دشت ارژن" از همين شاعر به شصت درصد. همين نسبت در "فصلي از عاشقانه ها" ي سهيل محمودي و "گاهي دلم براي خودم تنگ مي شود" محمّد علي بهمني به ترتيب ?? و ?? درصد است و در كتاب "عشق بي غروب" از قادر طهماسبي "فريد" طهماسبي "فريد"، قادر، ?? صفر درصد، يعني هيچ غزلي با وزنهاي بلند نمي توان يافت. بنابراين، استفاده از وزنهاي بلند در شعر سيمين بهبهاني يك ويژگي سبكي بارز است (حدود شش تا نه برابرهنجارِ ده در صد); در شعر سهيل محمودي و بهمني، محمد علي بهمني هم يك ويژگي هست ولي كمرنگ (تقريباً دو برابر هنجار) و در شعر فريد، حتي مي توان استفاده نكردن از اين وزنها را يك ويژگي سبكي دانست. اين يك ويژگي بود، فقط در عنصر موسيقي و آن هم موسيقي بيروني و فقط بلندي وزن. سبك يك شاعر را مجموعه ويژگيهاي شعر او از زواياي مختلف مي سازد و البته هميشه نيز به همين سادگي نمي توان آمارگيري كرد. بعضي از شاخصه هاي سبكي آن قدر پنهان و پيچيده هستند كه جز به مدد كند و كاوي عميق و كارشناسانه مشاهده نمي شوند. كار به ويژه وقتي سخت تر مي شود كه بخواهيم رابطه اين خصوصيات سبكي را با خصلتهاي روحي و فكري شاعر دريابيم.

بررسي سبك شعر يك شاعر

با اين مقدّمات، مي آييم و با نگرشي در شعر يك شاعر، مي كوشيم شاخصه هاي سبكي او را نشان دهيم و دريابيم كه چه تمايزهايي نسبت به هنجار زمان خويش دارد. براي اين كار، شاعر معاصر علي معلم را انتخاب كرده ايم كه هم سبك بارزتري دارد و هم حجم چشمگير آثاري كه از او داريم، به يك داوري درست كمك مي كند. البته فقط مثنويهاي اين شاعر را بررسي مي كنيم كه قالب اصلي كار اوست است و مايه اعتبار و تثبيت شخصيت شاعرانه اش. آن چه به عنوان هنجار در نظر گرفته شده، شعر دوره انقلاب اسلامي است با تكيه بيشتر بر مثنويها. دامنه ويژگيهاي سبك شعر معلّم بسيار گسترده است. ما فقط به بارزترين آنها اشاره مي كنيم و از ذكر مثال نيز در مي گذريم. درونمايه حماسي و درآميختگي گاه به گاه عرفان و ديگر انديشه هاي اسلامي با حماسه. استفاده از وزنهايي با طول متوسط (حدود پانزده هجا) در مثنوي. اين در شعر قديم ما بسيار نادر بوده و در شعر امروز نيز بيشتر به پيروي از اين شاعر رخ داده است. علي معلّم حدود هشتاد درصد مثنوي هايش را با اين وزنها گفته و اين يك ويژگي سبكي است براي او. توجه زياد به موسيقي كناري كه در بحث غناي قافيه و رديف بدان پرداخته ايم و شعر علي معلّم را از اين حيث منحصر به فرد كرده است. باستان گرايي چه در كاربرد واژه هاي كهن و چه در كاربرد همين واژه هاي موجود، ولي به شكل كهن آنها. اين باستانگرايي حتّي گاهي به شيوه جمله بندي هم سرايت مي كند. نوسانهاي وزن، چنان كه از محدوده موهوم "اختيارات شاعري" نيز تجاوز مي كند و پيشتر در بحث انعطاف پذيري وزنهاي شعر، با اشاره اي به شعر اين شاعر، بدان پرداخته ايم. تكرار، چه به صورت تكرار يك كلمه در يك بيت و چه به صورت تكرار يك يا چند بيت عيناً يا با تفاوتهاي اندك در يك شعر. بعضي هنجارشكنيها در ساختار زبان نظير قطع ناگهاني جمله، استفاده از جمله معترضه و... گستردگي دايره عناصر خيال و استفاده از پديده هايي كه كمتر در شعر ديگر شاعران حضور دارند. ضعف نسبي در قدرت خيال، و حضور بعضي تصويرهايي كه به علّت فرسودگي، به وسيله ديگر شاعران امروز به كنار نهاده شده اند. تلميح هاي فراوان و پيچيدگي بيان و مضامين كه در شعرهاي جديد رو به تزايد نيز بوده است. بعضي از اين شاخصه هاي سبكي با هم ارتباط دارند. غناي قافيه و رديف، از لوازم كاربرد وزن متوسط در مثنوي است و باستانگرايي رابطه اي مستقيم با بيان حماسي دارد. به همين ترتيب، كار بعدي در شناخت سبك، تحليل درون متني اثر است و نيز دريافت رابطه اين شاخصه ها با روحيات، عواطف، انديشه و شرايط زندگي شاعر. سبك شناسي دانشي است بسيار گسترده و شيوه هاي گوناگون دارد كه طرح آنها از مجال و توان ما بيرون است.

شناخت عناصر شعر

تا اين جا به اين نتيجه رسيديم كه شاعر با مددگيري از قابليتهايي، سخن را از حد گفتار عادي فراتر ميبرد. اين قابليتها، گوناگون هستند يعني كارهاي بسياري براي اين تمايزبخشي به كلام مي توان كرد. منتقدين براي سهولت، اين قابليتهاي گوناگون را دسته بندي كرده و بر هر كدام نامي نهاده اند. به كمك اين دو بيت شعر از حافظ ميتوان با بعضي از آنها آشنا شد:بيا كه قصرِ امل سختْ سست بنياد است بيار باده كه بنياد عمر برباد است غلام همّت آنم كه زير چرخ كبود ز هر چه رنگ تعلّق پذيرد، آزاد است پيش از همه، اين آشكار است كه ما با مجموعه اي از واژه ها و جملات روبه روييم. اين اثر به عنوان يك پديده هنري، در اين قالب ارائه شده; چنان كه مثلاً يك اثر نقاشي در قالب بوم و رنگ ارائه مي شود يا يك قطعه موسيقي در قالب صداها. زبان، عنصر و ماده اوليه شعر است و البته خود ميتواند كاملاً عادي انتخاب شود يا با تمايزها و برجستگي هايي كه در آينده از آنها سخن خواهيم گفت. بارزترين برجستگي هاي كه در اين دو بيت شعر نسبت به بيان عادي ميتوان يافت، نوعي آهنگ است به گونه اي كه همه سطرها، يك نظام آوايي ويژه را نشان ميدهند. اگر همان سطر دوم را به اين صورت تغيير دهيم: "باده بياور كه بنياد عمر بر باد خواهد بود" ديگر آن آهنگ حس نخواهد شد. به اين تناسب آوايي، وزن ميگوييم. تمايز دوم، در آخر سطرهاي اول، دوم و سوم خود را نشان ميدهد، يعني تكرار كلمه "است" و پايان هماهنگ كلمات "بنياد"، "برباد" و "آزاد". به اين نوع تناسب، رديف و قافيه ميگوييم. اگر كمي دقيقتر نگاه كنيم، رابطه هاي ديگري هم بين اجزاء كلام به چشم ميخورد مثل تضاد بين "سخت" و "سست"; تناسب بين "باده" و"باد" و رابطه بين "رنگ" و "كبود". اينها را تناسب لفظي و معنوي ميتوان ناميد. و نوع ديگرِ برجستگي بيان، قدري مخفيتر است يعني به شيوه نگاه شاعر به پيرامون برميگردد. او شباهتي معنوي بين "امل" و "قصر" يافته و از "قصر امل" سخن ميگويد در حالي كه در عالم واقع چنين چيزي وجود ندارد. در سطر بعدي هم "عمر"، بنايي تصور شده كه ميتواند "بنياد" داشته باشد. اين نيز چيزي است خارج از محدوده واقعيتهاي عيني. سپس سخن از "غلام همّت كسي بودن" به ميان آمده در حالي كه در عالم واقع، انسان ميتواند غلام خود فرد باشد نه همّت او. "رنگ تعلق" در سطر بعد هم چنين چيزي است يعني رنگ كه پديده اي مادي است و به حس بينايي مربوط مي شود، به يك مفهوم غيرمادي و غيرقابل ديد نسبت داده شده است.اين شكل نگاه را كه اتفاقاً از مهمترين وجوه تمايز شعر است، خيال ميناميم.

وزن شعر

اين دو جمله را با هم مقايسه مي كنيم:
1ـ نَفَس تا دمد دل ز جا مي رود 2ـ تا نَفَس دمد دل مي رود ز جا اگر از ما بپرسند كدام يك از اين دو جمله خوش آهنگ تر است، شايد در اين هم نظر باشيم كه اوّلي; و شايد كمتر فارسي زباني باشد كه تمايزي بين آهنگ اين دو حس نكند. جمله اوّل مصراعي است از مثنوي محيط اعظم عبدالقادر بيدل، و جمله دوّم را ما با جا به جا كردن كلمات همان مصراع ساخته ايم.روشن است كه همه اختلاف ناشي از همين جا به جايي است. در شعر بيدل واژه ها به نحوي خاص گرفته اند و نوعي تناسب پديد مي آورند كه در جمله دوّم ديگر وجود ندارد. اين تناسب از كجا ناشي شده؟ مسلّم است كه در معني كلمات نيست چون با جا به جايي كلمات و حفظ معني، از بين رفت. پس بايد در پي تناسبي آوايي باشيم.خوش آهنگي مصراع شعر بيدل، ناشي از ترتيب خاص هجاهاي كوتاه و بلند آن بوده است.گاهي ممكن است نظام خاصي در هجاها پديد آيد كه در سخن احساس خوش آهنگي و تناسب كند. در اين صورت مي گوييم آن سخن وزن دارد. حالا مي توانيم اين تعريف علمي را هم نقل كنيم: "وزن شعر، حاصل نظم و تناسبي است كه در صوتهاي ملفوظ ايجاد شده باشد.

Sappho the ancient Greek poet.شاعر زن یونانی.

2006-04-23T18:30:00.000-07:00

Sappho(c.600 BCE) 2600 years ago

Sappho (Attic Greek Σαπφώ Sapphô, Aeolic Greek Ψάπφα Psappha) was an Ancient Greek lyric poet said by some to have been born in Eressos on the island of Lesbos. In history and poetry texts, she is most often associated with Mytilene, (now the capital city of Lebos), which was a major city even in the 7th century BCE, when the island was a significant cultural centre. She was born sometime between 630 BC and 612 BC, and it is said that she died around 570 BC. The bulk of her poetry has been destroyed, but her reputation is immense.

Immensely famous in the ancient world, Sappho was a lyric poet loved throughout the ages for the beauty of her writing. Her poems were collected into nine volumes in ancient libraries, but today only one complete poem survives. Then we have one sixteen-line fragment and the rest are bits, known mostly from later writers who quoted her work. In spite of this tragic loss, the intensity and power of her poetry can still be felt.

Fragment 31 V

He seems to me to be like the gods-

-whatever man sits opposite you and close by hears

you talking sweetly and laughing charmingly,

which makes the heart within my breast take flight;

for the instant I look upon you, I can not any more speak one word,

But in silence my tongue is broken,

a finefire at once runs under my skin,

with my eyes I see not one thing, my ears buzz,

Cold sweat covers me, trembling seizes my whole body,

I am more moist than grass;

I seem to be little short of dying...

But all must be ventured....

Life

Sappho is believed to be the daughter of Scamander and Cleïs and had three brothers. She was married (Attic comedy says to a wealthy merchant, but that is apocryphal), the name of her husband being in dispute. Some translators have interpreted a poem about a girl named Cleïs as being evidence that she had a daughter by that name. It was a common practice of the time to name daughters after grandmothers, so there is some basis for this interpretation. But the actual Aeolic word pais, was more often used to indicate a slave or any young girl, rather than a daughter. In order to avoid misrepresenting the unknowable status of young Cleïs, translator Diane Rayor and others, such as David Campbell, chose to use the more neutral word "child" in their versions of the poem.

Sappho was born into an aristocratic family, which is reflected in the sophistication of her language and the sometimes rarified environments which her verses record. References to dances, festivals, religious rites, military fleets, parading armies, generals, and ladies of the ancient courts abound in her writings. She speaks of time spent in Lydia, one of the wealthiest and most powerful countries of that time. More specifically, Sappho speaks of her friends and happy times among the ladies of Sardis, capital of Lydia, once the home of Croesus and near the gold-rich lands of King Midas.

A violent coup on Lesbos, following a rebellion led by Pittacus, toppled the ruling families from power. For many years, Sappho and other members of the aristocracy, including fellow poet Alcaeus, were exiled. Her poetry speaks bitterly of the mistreatment she suffered during those years. Much of her exile was spent in Syracuse on the island of Sicily. Upon hearing that the famous Sappho would be coming to their city, the people of Syracuse built a statue of her as a form of welcome. Much later, in 581 BC, when Pittacus was no longer in power, she was able to return to her homeland.

Because some of her love poems were addressed to women, she has long been considered to have homosexual inclinations. The word lesbian itself is derived from the name of the island of Lesbos from which she came. (Her name is also the origin of its much rarer synonym sapphic). The narrators of many of her poems do in fact speak of infatuations and love (sometimes requited, sometimes not) for various women but descriptions of actual physical acts between women are few and subject to debate. Whether these poems are meant to be autobiographical is not known, although elements of other parts of Sappho's life do make appearances in her work, and it would be compatible with her style to have these intimate encounters expressed poetically, as well.

During the Victorian Era, it became the fashion to describe Sappho as the head-mistress of a girl's finishing school. As Page DuBois (among many other experts) points out, this attempt at making Sappho understandable and palatable to the genteel classes of Britain was based more on conservative sensibilities than evidence. In fact, there are no references to teaching, students, academies, or tutors in any of Sappho's admittedly scant collection of survivng works. Nonetheless, the notion that Sappho was in charge of some sort of academy persists.

Contributions to the lyric tradition

Sappho reading

Plato called Sappho The Tenth Muse, and the rest of the ancient critics agreed. She was one of the canonical nine lyric poets of archaic Greece, which meant that her works were studied by all those wishing to claim that they were properly educated. Older critics sometimes alleged that she led an aesthetic movement away from typical themes of gods to the themes of individual human experiences and emotions, but it is now considered more likely that her work belongs in a long tradition of Lesbian poetry, and is simply among the first to have been recorded in writing.

During Sappho's life time, and in much of Greek poetry thereafter, rhythmic patterns of sound were designed by alternating stresses within and between lines. The stresses were the alternating sounds of long and short vowels but the definitions of "long" or "short" are different from the definitions taught in American schools. The pronunciation of Aeolic Greek, like the other Greek dialects, included a tonal quality, as well. This gave a natural melody to the verses. Sappho's poetry is impossible to be rendered with a sound analogous to the original in an English translation but many have tried.
Like all early lyric poetry, Sappho's works were composed to be either sung or recited to music, in particular to the accompaniment of the lyre. Her extant poetry is in the form of monody, which means that it was designed to be sung by a single voice rather than by a choir.
Sappho was credited by Plutarch with creating the Mixolydian mode of musical composition, which uses a descending scale of notes from b to B. She also developed what is now called the Sapphic stanza as a form of metrical poetry.

With less certainty, she may have invented the plectrum or pick which is used to strum the strings of the lyre. Prior to the development of the plectrum, the strings of the lyre were plucked by the fingers. The word which is generally understood to refer to the plectrum is olisbos, but its derivation is uncertain and other meanings have been proposed, thus the uncertainty of it being the specific invention of Sappho. It does appear, however, that she made great use of the plectrum at a time when others were content to pluck the strings.

Sappho was reported to have been married, but scholars became suspicious when they translated the name of her "husband" as something like "prick-boy". Apparently she had a daughter. She was also supposed to have hurled herself off a cliff into the sea (playing her poet's lyre all the while) out of unrequited love for some guy, but that's folklore.

Sappho's only surviving complete poem is this beautiful hymn beseeching Aphrodite
(the Greek goddess of beauty and love) to help her win a reluctant lady.

Fragment 1 V (Hymn to Aphrodite)

O immortal Aphrodite of the many-colored throne,child of Zeus, weaver of wiles,
I beseech you,do not overwhelm me in my heartwith anguish and pain, O Mistress,
But come hither, if ever at another timehearing my cries from afaryou heeded them, and leaving the home of your fathercame, yoking your golden
Chariot: beautiful,swift sparrowsdrew you above the black earthwhirling their wings thick and fast,from heaven's ether through mid-air.
Suddenly they had arrived; but you,
O Blessed Lady,with a smile upon your immortal face, asked what I had suffered this time andwhy I was calling this time
And what was I most wanting to happen for mein my frenzied heart:
"Whom again shall I persuadeto come back into friendship with you? Who,O Sappho, does you injustice?
"For if indeed she flees, soon will she pursue,and though she receives not your gifts, she will give them,and if she loves not now, soon she will love,even against her will."
Come to me now also, release me fromharsh cares; accomplish as many things as my heart desiresto accomplish; and you yourself be my fellow soldier.

Here are some translations of more fragments of Sappho's poems. These fragments were unearthed from the sands of Egypt or discovered as strips of paper wrapping mummifed animals, so the beginnings and ends of the lines are lost. Still you can tell a lot from what remains.

...For that girl, that beautiful girl; her dress'sclinging makes you shake when you see it,And I laugh for joy.

...slick with slime......Pollyana is satisfied......shoots out...Playing such music upon these strings Wearing a dildo of leather...Such a thing as this ... enviously...twirls quivering expertly...and has for a fragrance.

..hollow......mysteries, orgies......This randy madness I joyfully proclaim.
Is that great?

More of Sappho

Sappho, fragment 2 (Bergk), The Ode to Anactoria, or To a Woman from Wharton's Sappho, with versions by H. T. Wharton, Catullus, W. E. Gladstone, Burton, Ambrose Philips, Smollett, John Herman Merivale, J. A. Symonds, and Tennyson, plus context.

That man seems to me peer of gods, who sits in thy presence, and hears close to him thy sweet speech and lovely laughter; that indeed makes my heart flutter in my bosom. For when I see thee but a little, I have no utterance left, my tongue is broken down, and straightway a subtle fire has run under my skin, with my eyes I have no sight, my ears ring, sweat pours down, and a trembling seizes all my body; I am paler than grass, and seem in my madness little better than one dead. But I must dare all, since one so poor ...
H. T. Wharton

Him rival to the gods I place, Him loftier yet, if loftier be,Who, Lesbia, sits before thy face, Who listens and who looks on thee; Thee smiling soft. Yet this delight Doth all my sense consign to death;For when thou dawnest on my sight, Ah, wretched! flits my labouring breath.My tongue is palsied. Subtly hid Fire creeps me through from limb to limb:My loud ears tingle all unbid: Twin clouds of night mine eyes bedim.
by Mr. W. E. Gladstone:--

and recently by the late Sir R. F. Burton:--

Peer of a god meseemeth he,Nay, passing gods (an that can be!),Who all the while sits facing thee, Sees thee and hearsThy low sweet laughs which (ah me!) dazeMine every sense, and as I gazeUpon thee, Lesbia, o'er me strays . . . . .My tongue is dulled, my limbs adownFlows subtle flame; with sound its ownRings either ear, and o'er are strown Mine eyes with night.Burton
Blest as the immortal gods is he,The youth who fondly sits by thee,And hears and sees thee all the whileSoftly speak and sweetly smile. 'Twas this deprived my soul of rest,And raised such tumults in my breast;For while I gazed, in transport tost,My breath was gone, my voice was lost:My bosom glowed; the subtle flameRan quick through all my vital frame;O'er my dim eyes a darkness hung;My ears with hollow murmurs rung. In dewy damps my limbs were chilled;My blood with gentle horror thrilled;My feeble pulse forgot to play;I fainted, sank, and died away.
Ambrose Philips, 1711

Thy fatal shafts unerring move,I bow before thine altar, Love.I feel thy soft resistless flameGlide swift through all my vital frame.For while I gaze my bosom glows,My blood in tides impetuous flows;Hope, fear, and joy alternate roll,And floods of transports whelm my soul.My faltering tongue attempts in vainIn soothing murmurs to complain;My tongue some secret magic ties,My murmurs sink in broken sighs.Condemned to nurse eternal care,And ever drop the silent tear,Unheard I mourn, unknown I sigh,Unfriended live, unpitied die.
Smollett,In Roderick Random, 1748

Blest as the immortal gods is he,The youth whose eyes may look on thee,Whose ears thy tongue's sweet melody May still devour.Thou smilest too?--sweet smile, whose charmHas struck my soul with wild alarm,And, when I see thee, bids disarm Each vital power.Speechless I gaze: the flame withinRuns swift o'er all my quivering skin;My eyeballs swim; with dizzy din My brain reels round;And cold drops fall; and tremblings frailSeize every limb; and grassy paleI grow; and then--together fall
Both sight and sound.John Herman Merivale, 1833

Peer of gods he seemeth to me, the blissfulMan who sits and gazes at thee before him,Close beside thee sits, and in silence hears thee Silverly speaking,Laughing love's low laughter. Oh this, this onlyStirs the troubled heart in my breast to tremble!For should I but see thee a little moment, Straight is my voice hushed;Yea, my tongue is broken, and through and through me 'Neath the flesh impalpable fire runs tingling;Nothing see mine eyes, and a noise of roaring Waves in my ear sounds;Sweat runs down in rivers, a tremor seizesAll my limbs, and paler than grass in autumn,Caught by pains of menacing death, I falter, Lost in the love-
trance.J. Addington Symonds, 1833
Compare Lord Tennyson:--
I watch thy grace; and in its placeMy heart a charmed slumber keeps, While I muse upon thy face; And a languid fire creeps Through my veins to all my frame,Dissolvingly and slowly: soon From thy rose-red lips my nameFloweth; and then, as in a swoon, With dinning sound my ears are rife, My tremulous tongue faltereth, I lose my colour, I lose my breath, I drink the cup of a costly death Brimmed with delicious draughts of warmest life. I die with my delight, before I hear what I would hear from thee.
Eleänore, 1832.

And--
Last night, when some one spoke his name,From my swift blood that went and came A thousand little shafts of flame Were shiver'd in my narrow frame.
Fatima

14, Swinburne's--

Paler than grass in summer.Sapphics.
and--
Made like white summer-coloured grass.Aholibah.

SO

Get a book, go to the library, -- get to know the glorious poetry of Sappho!

or here are some External links

"Sappho: One Hundred Lyrics by Bliss Carman"
Oxford University jpeg collection of Sappho lyrics in original Greek from the Oxyrynchus Papyrus project
"The Poems of Sappho"
"The Divine Sappho"
Wiki Classical Dictionary
The sound of Sappho?
SAPPHO: The World of Lesbian Poetry
Sappho from Smith's Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology (1867)
John Ezard, The Guardian, June 24, 2005, "After 2,600 years, the world gains a fourth poem by Sappho"
Dinitia Smith, The New York Times (August 26, 2002) Books Of The Times; The Mystery of Sappho and Her Erotic Legacy (A review of Anne Carson's work, If Not, Winter

من به گل می نگرم

2005-11-22T01:37:00.000-08:00

Friendster images

من به گل می نگرم

لیک همی می ترسم

کز پی تیز نگاهم

کالبد شیشه ای نرمی گل ترکی بردارد

جان صافش نرمی پنبه ای اش بر شکند

من به گل می نگرم

آه ولی قلب من می شکند

جان صافم

همه دم می شکند

برگ گل در دل من می شکند

می شکند

می شکند
یا که چون دی یا که چون وی

یا که با تیزی پیکان نگاهم

هر زمان زخم شود

ما به گل محتاجیم

لیک همی

همه دم گل شکنیم

یا که گل پر بکنیم

بروکسل 1999
فرشيد آريان

What is The Meaning of life

2005-10-28T13:51:00.000-07:00

"What is the meaning of life?" is probably the most-asked philosophical question by humanity at large, though we will probably never find the answer, for whatever reason. Common answers include: happiness or flourishing; love; compassion; pleasure; reproduction; power; 42; knowledge, understanding, or wisdom; and being blessed, or achieving union with God or the divine; or simply that there is no meaning to life. ...
This article concerns the philosophical question of the meaning of life itself. For the movie by Monty Python, see The Meaning of Life.
The answer to the question "What is the meaning of life?" has resulted in a wide range of debates and theories, from practical scientific guidelines through to philosophical, theological and spiritual explanations. Similar questions people ask themselves are "Why am I here?" or "Why are we here?".

Philosophical views

Over the millennia, philosophers have had much to say about this question--though philosophers do not fixate on it as much as popular conceptions might lead one to believe. Theories of value--of which there are very many indeed--are not necessarily, but can sometimes be construed as theories of the meaning of life. Great philosophers such as Socrates, Plato, Aristotle, Descartes, Spinoza, and many others had clear views about what sort of life was best (and hence most meaningful). The 19th century philosopher Arthur Schopenhauer offered a bleak answer by determining one's life as a reflection of one's will and the will [and thus life] as being an aimless, irrational, painful drive. The existentialists followed Schopenhauer's lead in addressing themselves to the question head-on. More recently, Robert Nozick discussed the question at great length in his Philosophical Explanations.
Using a general line of thinking exemplified by Wittgenstein and the logical positivists, it could be said that, expressed in language, the question is meaningless. This is because 'meaning of X' is a term in life usually conveying something regarding 'the consequences of X', or 'significance of X', or 'that which should be noted regarding X', etc.
Things in a person's life can therefore be said to have meaning (for that person, for other people): the person's life can even be said to have meaning (legacy, achievements, family, etc.).
But to say that life itself as a whole has meaning is a misuse of language, since any note or significance or consequence would be 'in' life and therefore highly dubious in status. The Wittgensteinian line would say therefore that language cannot provide a meaningful answer unless it refers to a realm 'in' the realm of life, but this is not usually given. Other philosophers have sought to discover what is meaningful within life by studying the consciousness within it. Hence when philosophers looked for a holistic definition of the "Meaning of Life" for humanity, they were stone-walled by this, as well as concepts of Free will, versus Determinism and Teleology.
Pragmatic philosophers suggest that rather than a "truth" about life, we should seek a useful understanding of life. William James argued that truth could be made but not sought. Thus, the meaning of life is a belief about the purpose of life that does not contradict one's experience of a purposeful life. Roughly, this could be applied as, "The meaning of life is those purposes which cause you to value it." To a pragmatist, the meaning of life, your life, can be discovered through experience.

Religious views

Religion itself, it is often suggested, is a response to humanity's search for meaning or purpose. Indeed, the realm outside life itself referred to in the previous passage could be interpreted as the religious or spiritual realm. Most people who believe in a personal God would agree that it is God "in Whom we live and move and have our being". The notion here is that we do or ought to seek a higher purpose that will give our lives meaning.
One particular perspective on how religion answers the purpose for human life is given in the biblical story of creation: That the purpose for man is to "Be fruitful, and multiply, and replenish the earth, and subdue it..." Gen 1:28. This may indicated that the propagation of the human race, the care and restoration of the earth, and the control of our environment are the three goals God has set for man. However, instructions given by God and "the meaning of life" (or the purpose of one's existence), may not be synonymous.
In Mark 12:28-31, we read about the two greatest commandments of all: "Then one of the scribes ... asked Him, "Which is the first commandment of all?" Jesus answered him, "The first of all the commandments is: 'Hear, O Israel, the Lord our God, the Lord is one. And you shall love the Lord your God with all your heart, with all your soul, with all your mind, and with all your strength.' This is the first commandment. And the second, like it, is this: 'You shall love your neighbor as yourself.' There is no other commandment greater than these."
Another perspective looks at the history of what God has taught man, and then summarized. The Westminster Shorter Catechism did so, famously answering at its outset that "man's chief end is to glorify God, and to enjoy Him forever." [1]
However, this does not help the non-religious person in dealing with the question "What is the Meaning of Life?" when it is asked in a philosophical context. It is not a complete answer to say "Believe, and you will understand", as this relies on faith in the delivered truth rather than logical or rational justification.
Islam's viewpoint is that God created man for one purpose only and that is to worship God. Worshipping in Islam does not only mean performing rituals, but also means to work, produce, innovate and improve the quality of life thus obeying their creator. To Muslims, life is like a test. How well you perform on this "test" will determine whether you get into Jenna (Heaven) or Jehenim (Hell).
I only created jinn and man to worship Me. (Qur'an, 51:56)
Purely theological answers raise other questions. For instance, if we exist to obey, how does obeying improve us? If we live to worship God, what is God's purpose? Even for the religious, dogmatic imperatives may not be satisfactory.

Scientific views

For centuries scientists have contributed gradually to the diverse scientific worldviews we commonly hold today on MOL, like the heliocentric view by Copernicus and Galileo, to the mechanistic clockwork universe of Rene Descartes and Isaac Newton, to the still deterministic Albert Einstein's "God does not play dice", to Benoit Mandelbrot's Chaos Theory and so forth. Even the more avant garde Gaia Theory and teleonomy have rarely addressed the question. Where the scientists and the philosophers do converge on this quest of MOL is an assumption that the mechanics of life would be determinable, thus the meaning of life would be eventually derivable from the understanding of its mechanics.
In etymology, Science has its roots in "scientia" or knowledge, and "scire" to know. Science by nature is to learn and distinguish one thing from another, and it is not the role of scientists to delve into the metaphysics of life. There are thus, strictly speaking, no scientific views on the meaning of life (and indeed this is often given as a criticism of science itself): science simply addresses quantifiable questions such as By what means? and To what extent?, rather than the For what purpose? which is typically implied in the phrase "the meaning of life". However, many scientific disciplines have given rise to developments which are often interpreted philosophically rather than literally, (and sometimes in different ways by different people), such as Gödel's incompleteness theorem, the halting problem, and the Heisenberg uncertainty principle.
Some scientific theories suggest that life on Earth was created when a lightning bolt, comet, or meteor impact, or other "accidental" event caused a group of organic compounds to bind together forming a primitive cell, which was then able to reproduce and eventually evolve into higher life forms. Based on these or similar theories, some philosophies say that because life was entirely coincidental, one cannot expect life to have any significant meaning at all, other than its own self-perpetuation -the purpose of life is to reproduce.

Humorous and miscellaneous views

The very concept "the meaning of life" has become such a cliché that it has often been parodied, such as in the radio series The Hitchhiker's Guide to the Galaxy by Douglas Adams, later released as a novel, a television series, a film, and a computer game. His answer was 42. As the story goes, an advanced race of hyper-intelligent pan-dimensional beings (mice) builds a gigantic computer called "Deep Thought" to find the Answer to "Life, the Universe, and Everything". Seven and a half million years later, the computer gave the answer: "42". After giving the answer to an (unsurprisingly) underwhelmed audience, Deep Thought explained that the problem with the answer was that no-one really knew what the question was. To resolve this, an even larger computer (the Earth) was built to find the question; however the Earth was destroyed minutes before the final readout. The question was still found though, by Arthur Dent (one of the few that escaped the Earth's destruction). By taking random letters from a Scrabble set he got: "What do you get when you multiply six by nine" (which involves some artistic license, as there are insufficient letters in an English Scrabble set to make up this sentence). Since 6 × 9 = 54 this being the question would imply that the universe is bizarre and irrational; on the other hand, given the means employed in obtaining this question, it is not certain that this really was the actual question. Some have noted that 6 × 9 = 42 when expressed in Base-13. However, Douglas Adams himself claimed that this was purely coincidental, and that he was not the sort of person to make obscure jokes in Base-13.
Or maybe there is no meaning to life, that is, What you see is what you get, as portrayed in the comedic movie The Meaning of Life mentioned above: you are born, you eat, you go to school, you have sex, you have children, you grow old (if someone doesn't kill you first), and you die, and in Heaven every day is Christmas! According to The Very Big Corporation of America: "One: People aren't wearing enough hats. Two: Matter is energy. In the universe there are many energy fields which we cannot normally perceive. Some energies have a spiritual source which act upon a person's soul. However, this 'soul' does not exist ab initio as orthodox Christianity teaches; it has to be brought into existence by a process of guided self-observation. However, this is rarely achieved owing to man's unique ability to be distracted from spiritual matters by everyday trivia ... has anyone noticed that building there before?" At the very end of the movie, Michael Palin, in drag, is handed an envelope, opens it, and says nonchalantly: "Well, it's nothing very special. Uh, try to be nice to people, avoid eating fat, read a good book every now and then, get some walking in, and try to live together in peace and harmony with people of all creeds and nations."
Rufus, the naked mole rat from the TV series Kim Possible, insists that the meaning of life is cheese.
Jane Roberts in the Seth books gives Seth's distinctive views on the meaning or purpose of life and Seth's view can be paraphrased as "the purpose of life is achieved by being not by doing". More specifically in the books that Seth once described as his masterwork (see references below) Seth introduced the concept of value fulfilment. He said that the concept was difficult to verbalise but meant something like achievement of self-expression. In his works Seth argued that all things are conscious (trees, animals, the environment) and that each conscious entity seeks to more fully realise its potential i.e. it seeks value fulfilment...the exploration and growth of its own way of being.
Mitch Albom wrote about his dying professor Morrie and their last lessons together in the bestseller Tuesdays with Morrie in which some interesting questions were raised. His life as a writer was until then in vain because Albom was chasing the wrong things in life, bigger houses, bigger SUVs, bigger paychecks could not fill the emptiness still. The true meanings in the professor's life was in the giving, the loving and the sharing of what he had, which would in turn live on and get passed down. An observation that all of us might eventually have to confront was similar to the day Morrie learnt he had the Lou Gehrig's disease- the world was as green, as alive as before he contracted the illness. The world did not stand still nor come to an end. This would be a haunting experience to all of us with an ego-centric view about oneself.
Paul Gauguin's interpretation can be seen in the painting, Where Do We Come From? What Are We? Where Are We Going?
A supercomputer that had a small appearance in the TV series "The Grim Adventures of Billy and Mandy" was asked, "What is the meaning of life?" He replied, "Life has no meaning. Only intelligent machinery has any importance on a cosmic scale!"
In Bill and Ted's Bogus Journey, Bill and Ted, accompanied by the Grim Reaper, are asked, "What is the meaning of life?" They respond "Every rose has its thorn, just like every dusk has its dawn, just like every cowboy sings a sad, sad song." ("Every rose has its thorn..." is the chorus to Every Rose Has Its Thorn by the band Poison.) The answer is apparently correct, since it grants them an audience with God.

دلـم برای کــسی تنگ است

2005-05-28T14:29:00.000-07:00

دلـم برای کــسی تنگ است

که آفــتـاب صـداقت را به میهمانی گلهای باغ می آورد
وگیـــسوان بلــندش را به بــــادها میـــداد
ودســتهای ســپیـدش را به آب مـــی بخــشـــید
دلـم برای کــسی تنگ است
کـه چـشـمــهای قشنگش را به عـمـق آبی دریای واژگون میدوخت
و شــــعـرهــای خوشــی چـون پرنــدگان میخواند
دلم برای کــسی تنگ است
که همچـــو کودک معصومی دلش بــرای دلم می سوخت
ومـــهـربــــــانی را نثـــــار من مــیـکرد
دلــم برای کـسی تنگ است
کـه تا شمـالـــترین شمـال و در جنــوبــترین جـنـوب هـمـــیـشه درهــمجــــا
آه.......با که بتوان گفت که؛ بود بامن و پیوسته نیز بی من بود
وکار من ز فراقـش فغان و شیـون بود کـســیکه با من مــانـد
کـســیکه با من نیـســت کسیکه.............دگر کافیست

(حــمـید مـصـدق)

------------------------------------------------------------------------------------------------

Farshid Ariyan فرشيد آريان

دلم برای کسی تنگ است که مثل هیچکس نیست

دلم برای کسی تنگ است

که آفتاب حمایتش را بر گلهای کوچک باغچه جنگلی دلم ارزانی می کند

کسی که حس میکند مرا در اعماق آبی پوست و گوشت بی رمق باغچه ام

و گیسوانش را بید وار در گیسوانم می آمیزد

و بازوان توانایش را بر گردن گلبرگهایم حلقه می کند و میفشارد

کسی که در من هق هق می گرید

برایم آرام آرام قصه شازده کوچولو را زمزمه می کند

ومرا نمی ترساند از سیاره های دوردست خاموش اثیری

از غولهای بدشکل و بدجنسی که هر آینه ماه پیشانی توی قصه، ویا چل گیسی را به انتظار نشسته اند

تا اسیر خانه حسد و بی مهری کمرنگی شان کنند
بی شک بی شک

کسی که چون فروغ مانند کسی نیست

و چون حمید به انتظار کسی است

کسی که مثل هیچکس نیست

کسی که چشمان قشنگش بر ژرفنای آبی دلم عقاب وار آگاه است
دلم برای کسی تنگ است

که معصومی دلم را ادراک می کند

و چون کودک معصومی دلش برای دلم می سوزد

کسی که سبزی تناور باغچه تنم را با دست های سپیدش

هم آب می دهد و هم نور می افشاند

بی شک بی شک

کسی که مثل هیچکس نیست

فرشيد آريان

London 23/05/05 at 3 PM

Weeping Willow Hair

2005-05-24T18:05:00.000-07:00

Weeping Willow Hair a poem by

Farshid Ariyan

I am a dreamer, but where is the reality, the ultimate truth is a lie
? Are you just a dream

Some one jumping even, into my day dreams
Like sudden wind through the hair of a mad weeping willow

Weeping Willow Hair
Mixing your hair in my hair
Absorbing the sunlight into our hair
I long to see the sunlight in our hair
Listen everyone, open your eyes
,She could have been anyone to me, standing in the alley of my tender mind
You’ve always been, alone with me inside my mind

Weeping Willow Hair
The meaning of life is a mystery
The mystery of weeping Willow
Mixing my hair with her hair

Naghmeh-London 23May05 at 3 PM (Naghmeh=Lyric)

Dust In The Wind
Lyrics:
I close my eyes, only for a moment, and the moment's gone

All my dreams, pass before my eyes, a curiosity

Dust in the wind, all they are; is dust in the wind.

Same old song, just a drop of water in an endless sea

All we do, crumbles to the ground, though we refuse to see

Dust in the wind, all we are is dust in the wind[Now]

Don't hang on, nothing lasts forever but the earth and sky

It slips away, and all your money won't another minute buy.

Dust in the wind, all we are; is dust in the wind

Dust in the wind; everything is dust in the wind.

ای وطن کی تو زخواب برخیزی؟

2005-05-06T17:46:00.000-07:00

ای وطن کی تو زخواب برخیزی؟

باز صبح میآید و تو درخواب خوشي

ای وطن کی تو زخواب برخیزی؟

مرغ صبح می خواند و صبا می آید

نوراز پنجره ها به فروغ می آید

مرغ برماتم ما میخواند و سحر میداند

چرخ بیرحم که برگرده ماست می راند

ای رفیق کی تو زخواب برخیزی؟

کاج برهستی ما می گرید و زمان می خندد

باغ گل منتظر است که تو برمیخیزی

حادثه درگذر است چشمهایش به دراست

که تو برمیخیزی

و حمید هم می گفت

من اگر بنشینم تو اگر بنشینی چه کسی برخیزد

تو اگر بر خیزی همه بر می خیزند

و مصدق هم رفت تو هنوز منتظری

ای وطن کی تو زخواب برخیزی؟

خواب تو طولانی است آفتاب تابیده است

تو نمی بینی هم دیدگانت مرده است

آن عجوز جانی کودکانت برده است

دستشان ببریده است

گونه هاشان کنده است و زبان برکنده است و گلو ببریده است

دوستانم کشته است باغ گل آزرده است

تو نمی بینی هم , تو همی ترسی هم

قامتت بشکسته است و زبانت بسته است

صبح گل می آید و دو فردا دیگر پی به پی می آید

و تو در خواب خوش خرگوشی سیفها می بینی

نسل ها می آید دردها می آید

و زمان پیماید و تو در فکر خوشی

وطنک کي تو ز خواب برخیزيي؟

اینکه حرف امروز یا که حرف فردا است

شاعر پیش از من دستهاش ناپیداست

تپه های شعرش بر زمین نابرجاست

دفترهای شعرش زیر خاک پابرجاست و فروغش پیداست

چه هزاران نقاش برگ گل بکشیدند چه هزاران خطاط شعرما بگزیدند

و هزاران مطرب در طرب رقصیدند چه نوا تابیدند شعرما بگزیدند

تو نه می نوشی هم گوشهایت بسته است دیدگانت رفته است

وحشت مرگ جوان جرأت تو برده است

دین اندوه و عنان عقل و هوشت خورده است

ای وطن کی تو زخواب برخیزی؟

فرشيد آريان

لندن 2004

2005-03-05T14:56:00.000-08:00

تريبون آزاد

(لندن پانزدهمین نشست عمومی ماهانه: مناظره و گفتگو درباره )
فراخوان ملی برگزاری رفراندم
اعضای پانل: حسین باقرزاده (موافق) محمد جعفری (مخالف)

جمعه ۱۱ مارس ۲۰۰۵ (ساعت ۷ تا ۱۰ شب) در محل اتحادیه دانشجویان دانشگاه لندن

دوست عزيز "تريبون آزاد" در راستای تقويت فرهنگ دموکراسی می کوشد امکان اظهار نظر و تبادل آزادانه آرای متخالف را در محیطی آرام و متین برای همگان در جلسات ماهانه‌ی خود فراهم آورد. شايد اين قدم کوچکی باشد در پیشبرد يک فضای دموکراتيک در جامعه ايرانی خارج از کشور و ارتقای دانش همگان از آنچه در جامعه‌ی ایرانی می‌گذرد.

بیش از سه ماه از طرح موسوم به «فراخوان ملی برگزاری رفراندوم» میگذرد (http://www.60000000.com/). پانزدهمین نشست "تريبون آزاد" به مناظره و گفتگوی عمومی در این باره می‌پردازد:

دکتر حسین باقرزاده٬ فعال سیاسی و حقوق بشری و مبتکر «منشور ۱۳۸۱» به عنوان موافق طرح صحبت می‌کند. ایشان از همکاران احمد شاملو در هفته‌نامه‌ی ایرانشهر (پیش و پس از انقلاب ۵۷) و از مخالفین حکومتهای ایران پیش و پس از انقلاب بوده و به دلبل دفاع از لزوم لغو قانون اعدام از سوی گروههای بنیادگرای اسلامی در ایران مهدورالدم انگاشته شده‌اند. ایشان مبتکر حرکت اعتراضی علیه نمایشگاه فروش وسایل شکنجه در انگلستان بود که منجر به تعطیل آن در سالهای آتی شد.

آقای محمد جعفری٬ پیش از انقلاب ۵۷ از فعالین اتحادیه‌ی انجمنهای اسلامی در اروپا و مخالف حکومت وقت بوده‌اند. پس از انقلاب به دلیل همکاری با آقای بنی‌صدر (ريیس جمهور سابق ایران) و مدیریت روزنامه‌ی «انقلاب اسلامی» بیش از ۵ سال زندانی سیاسی حکومت فعلی بودند. ایشان نویسنده‌‌ی چند کتاب از جمله «پاریس و تحول انقلاب ایران از آزادی به استبداد» است و به عنوان مخالف طرح « فراخوان ملی برگزاری رفراندوم» صحبت می‌کند.

دوستانی که مایلند پرسشهای خود را از هریک از سخنرانان پیشاپیش ارسال نمایند خواهشمندیم با ما به نشانی الکترونیکی ذیل تماس بگیرید: (irantribune2003@yahoo.co.uk)

ورود به جلسات برای همگان آزاد است و از شرکت کنندگان با چای و شيرينی پذيرايی خواهد شد. با سپاس و به اميد ديدار «تريبون آزاد»

Iran Tribune’s 15th public meeting is dedicated to a debate and a question time session (in Persian) on the recent call by eight Iranian dissidents known as “National Call for Referendum” (http://www.6000000.com/).

Two members of Panel are: Dr H B Zadeh, a human rights activist (for) and Mr M Jafari, a writer and ex-political prisoner (against).

Venue:
University of London Union (ULU),
Malet Street, London WC1
Near Goodge Street Tube Station
Date/Time:
Friday 11 March 2005 from 7 to 10 pm.

شکست جنبش اعتراض اسلامی و ظهور بنيادگرايی در ايران و خاور ميانه

2005-01-08T20:41:00.000-08:00

دیدار و گفتگو با

فرشيد آريان

شکست جنبش اعتراض زرتشتي, اسلامی و ظهور بنيادگرايی در ايران و خاور ميانه

” Islamic Protestantism “

بررسی اجمالی و تطبيقی چگونگی جنبش اعتراض زرتشتي, اسلامی،
چرايی شکست آن و ظهور بنيادگرايی در ايران و خاور ميانه
و مروری به اختصاربه تاريخ حوزه های علميه و نهضت عرفان

ِDefeat of the Islamic Protest Movement & Rise of Fundamentalism in Iran & the Middle East
A brief comparative study of the Islamic Protest(ant) movement, the reasons for its defeat and the rise of fundamentalism in Iran and the Middle East
& a brief review of the history of theological schools & the “erfan” movement
(in Iran)

By
Farshid Ariyan

جمعه11 فوريه 2005
6.30 تا 10 شب
Friday 11 Feb 2005
6.30pm-10pm

محل:Location
The University of London Union (ULU)
Malet St. London WC1
Nearest Tube stations: Russell Sq. & Goodge St.

برگزار کننده: تريبون آزاد

فرشيد آريان
Organised by: Iran (AZAD) Tribune

Web: http://www.freetribune.bolgspot.com/

E-mail: Irantribune2003@yahoo.co.uk
http://www.farshidariyan.blogspot.com/
This talk will be in Farsi.

لينك خبر

با اعلام ایران بعنوان موضوع اصلی گفتگوهای اروپا و آمریکا ؛
رئیس دوره ای اتحادیه اروپایی : اعتقادی به حمله نظامی به ایران ندارم / اروپا با حمله احتمالی آمریکا به ایران مقابله خواهد کرد رئیس دوره ای اتحادیه اروپایی در گفتگو با رادیو آلمان با اشاره به تهدیدهای اخیر رئیس جمهوری آمریکا مبنی بر حمله نظامی به ایران اظهار داشت : اعتقادی به حمله نظامی به ایران ندارم

رئیس آکادمی آمریکا در برلین در گفتگو با فرانکفورترآلگماینه :
آمریکا به منظور نزدیکی با اروپا در خصوص فعالیتهای هسته ای ایران با آنها همسو خواهد شد رئیس آکادمی آمریکا در برلین در گفتگویی با اشاره به اظهارات اخیر مقامات آمریکایی در قبال ایران اظهار داشت : آمریکا بطور جدی ر اههای دیپلماتیک را برای برخورد با فعالیتهای هسته ای ایران جستجو می کند .

تهران:۰۸:۴۹ , ۱۳۸۳/۰۸/۲۷

همایش نقش دین در جامعه ایران و ژاپن
همه کس می تواند صدای خدا را بشنود
در آیین شینتو همه کس می تواند صدای خدا را بشنود و هر کسی می تواند در این حالت آیین جدیدی را به وجود آورد.
به گزارش خبرنگار گروه دین و اندیشه خبرگزاری "مهر" پروفسور دیسابوراهاشی زومو درباره ادیان جدید و گرایشات دینی ژاپنی های عصر حاضر در همایش نقش دین در جامعه ایران و ژاپن سخن گفت. وی در ابتدا گفت : مذاهب جدید در ژاپن مذاهبی هستند که به رسمیت شناخته شده اند. حدودا هزار سال پیش یک راهب بودایی یک کتابی تالیف کرد که خلاصه ای از هشت مذهب است.
پروفسور دیسابوراهاشی زومو مذاهب جدید بعد از اصلاحات میجی در 1868 را به سه دوره تقسیم کرد: دوره اول درباره اصلاحات میجی 1868 بود. دوره دوم بعد شکست ژاپن در جنگ جهانی دوم سال 1945 بود و دوره سوم از 1980 تا کنون جریان دارد. در اصلاحات میجی خدایان و بوداها از هم دیگر جدا شدند. این مفهوم جدایی با فرهنگ سنتی ژاپن متفاوت بود. در آیین شینتو همه کس می تواند صدای خدا را بشنود و هر کسی می تواند در این حالت آیین جدیدی را به وجود آورد. در تاریخ ژاپن آیین های جدیدی تحت فشار دولت قرار دارند زیرا آنها بدون واسطه امپراطور توانستند صدای خدا را بشنوند و این امر برای حاکمان ژاپن مناسب نبود.
وی افزود: در حال حاضر یک انجمن مذهبی بزرگ وجود دارد که گفته می شود 10 درصد جمعیت ژاپن عضو آن هستند. آنها باور دارند که نیجرن بودایی حقیقی است و بسیاری از انجمنها نیز به این فرقه تعلق دارند

محمد علی ابطحی : وبلاگرها مديون هيچ کس نيستند

معاون پارلمانی رييس جمهور در سخنرانی خود در مراسم افتتاحيه جشنواره

" جوانان، وبلاگ ها و جامعه اطلاعاتی " وبلاگ نويسی

در ايران را يک جريان خود جوش دانست که فعالان آن به هيچ کسی مديون نيستند.سيد محمدعلی ابطحی با اشاره به خود جوش بودن پيدايش و رشد وبلاگ ها در ايران گفت: جامعه‌ وبلاگ‌نويسان، با تلاش، حضور خود را اثبات كرده و همانند ساير حركت‌هاي مدني، جوانان از درون جامعه رشد يافته وپس از اثبات خود را به حاكميت تحميل كرده اند، به طوري كه آن ها کاملا به رسميت بشناسد.را وادار می کند آن ها تا براي در معرض ديد بودن خود را وابسته به اين انديشه و اراده‌ي جوانان نشان دهند. وي، افزود: به نظر مي‌رسد كه مسوولان هنوز درنيافته‌اند كه فرق سياست با وبلاگ چيست و وبلاگ‌نويسان چه خصوصياتي داشته و چه كساني هستند، اما مقوله وبلاگ‌نويسي در كشور رشد داشته، تا جايي كه مجموعه‌ حاكميت احساس مي‌كند بايد آن را به رسميت بشناسد و اين يك قدم خير است. و در عين حال اين مقوله به عنوان بزرگ‌ترين دستاورد مجموعه كساني است كه به صورت مدني اين حركت را در پايين شكل داده و به جايگاه امروز رسيده‌اند.ابطحی محيط وبلاگ ها را محيطی صميمی دانست که اعضا آن سعی می کنند با افکارشان و آنچه که خودشان می خواهند در آن حضور داشته باشند.در ادامه معاون پارلمانی رييس جمهور از وبلاگر ها خواست که از سياسی شدن و تبديل شدن به آلت دستی برای جريان های مختلف سياسی خودداری کنند.وی همچنين وبلاگرها را تفکر بيشتر برروی نوشته ها دعوت کرد و گفت: اگر همه ما به مرحله‌اي برسيم كه حرف‌هايي را كه مي‌نويسيم جدي‌تر و مستندتر باشد مطمئنا نتيجه بيشتری خواهد داشت. من به شما و نسل جوان مخاطب شما وجود اين فضاي خوب اطلاعاتي و ارتباطي را تبريك مي‌گويم و خوشحالم كه جامعه جوان هويت خود را از راه نوشتن و حرف زدن اثبات كرده است.وی افزود: تا كنون از نكات كه بسياري از جوانان در وبلاگ‌هاي خود داشتند لذت برده‌ام و ديدن بسياري از آنان كه قبلا از پشت ديوارهاي مجازي يكديگر را ديده بوديم لذت‌بخش است.ابطحی که در ابتدا آغاز صحبت های خود را با کمی شوخی همراه کرده بود، در پايان گفت: من معمولا به صورت مخفيانه عکس می گيرم اما اين بار می خواهم به صورت علنی از همه حضار در سالن عکس بيندازم.عکس گرفتن معاون پارلمانی رييس جمهور از پشت تريبون پايان بخش سخنانش بود.

پل الوار(1952-1895)، شاعر فرانسوی

2005-01-08T18:56:00.000-08:00

او بر پلك هايم ايستاده است

و موهايش در موهايم

رنگ چشمان مرا دارد

جنس دستان مرا دارد

در سايه ام او فرو مي رود

مثل يك سنگ در آسمان

او هيچوقت چشمانش را نمي بندد

و نمي گذارد بخوابم

و روياهايش در روز روشن

خورشيدها را تبخير مي كند

و مرا به خنده گريه و خنده وا مي دارد

و به صحبت كردن

وقتي كه چيزي براي گفتن ندارم

She is standing on my eyelids

And her hair is in my hair

She has the color of my eye

She has the body of my hand

In my shade she is engulfed

As a stone against the sky

She will never close her eyes

And she does not let me sleep

And her dreams in the bright day

Make the suns evaporate

And me laugh cry and laugh

Speak

when I have nothing to say

پل الوار

شاعر فرانسو ی

- 1952-1895،